Lời mở đầu
Giảm cân, thực sự rất khó khăn. Trước đây, tôi cũng từng thử nhịn ăn một cách mù quáng và tập theo những bài tập xu hướng để giảm cân, và tôi đã tốn không ít công sức vô ích.
Những người tôi gặp tại phòng khám cũng có những nỗi lo tương tự. Đặc biệt là những người như các phó phòng ở độ tuổi 30 làm việc tại bộ phận marketing của các công ty IT, việc tăng ca và tiệc tùng công ty là chuyện thường ngày nên việc quản lý chế độ ăn uống gần như là không thể.
Liệu thực sự không ăn cơm mà vẫn không thấy đói sao?
Đây là điều mà mọi người thường hỏi nhất. Đó là những lo lắng như: "Thưa bác sĩ, uống thuốc Đông y có thực sự kiểm soát được cơn thèm ăn không?" hay "Nếu bị run tay và mất ngủ giống như khi uống thuốc Tây thì sao?"
Cẩm nang này không đơn thuần là một bài viết giới thiệu thuốc. Tôi sẽ đi sâu phân tích như một bản báo cáo chi tiết về lý do tại sao chúng ta thất bại bấy lâu nay, và thuốc Đông y giảm cân tác động đến trạng thái cân bằng nội môi của cơ thể chúng ta như thế nào.
Hai tình huống lo lắng điển hình
Thứ nhất là tình trạng giảm tỷ lệ trao đổi chất cơ bản, dù nhịn ăn nhưng cân nặng vẫn không giảm. Trước đây, chỉ cần nhịn một bữa là giảm được 1kg dễ dàng, nhưng giờ đây có những người cảm thấy như chỉ uống nước thôi cũng bị phù nề.
Thứ hai là trường hợp bị hành hạ bởi cơn đói giả. Đó là kiểu thèm đồ cay mỗi khi bị căng thẳng, hay dù đã no bụng nhưng vẫn thấy "buồn mồm" và tìm đồ ăn vặt; đây không phải là vấn đề về ý chí mà là do hệ thống tín hiệu của cơ thể đã bị hỏng.
Những ai đang tìm kiếm những thông tin này?
Theo thống kê, nhóm đối tượng chính tìm kiếm thuốc đông y giảm cân là phụ nữ từ cuối những năm 20 đến đầu những năm 40 tuổi. Tuy nhiên, gần đây, tỷ lệ nam giới là nhân viên văn phòng ở độ tuổi 30-40, những người bị sốc trước kết quả kiểm tra sức khỏe, cũng đã tăng lên đáng kể.
Nhân viên văn phòng tuổi 30 - Kiểu người hay làm đêm
Đây là kiểu người ít vận động nhưng lại giải tỏa căng thẳng công việc bằng việc ăn uống. Vì niềm vui duy nhất là một ly bia sau khi tan làm hoặc những món ăn đêm đặt muộn, nên họ rất dễ bị béo bụng.
Ngay cả khi bắt đầu tập thể dục, họ cũng sớm bỏ cuộc vì đau đầu gối hoặc đau lưng, cuối cùng lại rơi vào vòng xoáy luẩn quẩn là quay lại với việc ăn uống.
Phụ nữ tuổi 40 - Kiểu người quay lại làm việc sau sinh
Đây là trường hợp cân nặng bị chững lại do không thể quay về mức cân nặng cũ sau khi sinh. Lúc này, vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng cách ăn ít đi, bởi vì quá trình trao đổi nước trong cơ thể không diễn ra thuận lợi, thường dẫn đến tình trạng phù nề toàn thân.
Thanh niên tuổi 20 - Kiểu người bị hiệu ứng yo-yo lặp đi lặp lại
Đây là những người đã hành hạ cơ thể bằng cách nhịn ăn cực đoan và sử dụng các loại thực phẩm chức năng hỗ trợ trên thị trường. Mặc dù cơ thể đang gửi đi các tín hiệu như rối loạn kinh nguyệt hay rụng tóc, nhưng họ vẫn chỉ ám ảnh với những con số trên bàn cân và rơi vào trạng thái chững cân.
Điểm chung của những người này là họ đang đọc bài viết này vì khao khát một "sự thay đổi thực sự" chứ không phải là "quảng cáo".
Tại sao điều đó lại xảy ra — Góc nhìn Tây y
Trong Tây y, béo phì được xem là sự mất cân bằng của hormone và các chất dẫn truyền thần kinh. Các loại thuốc ức chế cảm giác thèm ăn mà chúng ta thường biết chủ yếu tác động lên hệ thần kinh trung ương.
Cơ chế ức chế thèm ăn và thúc đẩy trao đổi chất
Thành phần nổi tiếng nhất, Phentermine, kích thích hệ thần kinh giao cảm khiến bạn quên đi cảm giác đói. Tuy nhiên, điều này tương tự như việc ép cơ thể vào "trạng thái chiến đấu", nên có thể gây ra các tác dụng phụ như tim đập nhanh hoặc mất ngủ.
Các chất tương tự GLP-1 (ví dụ: Saxenda) đang thịnh hành gần đây gửi tín hiệu no đến não và giúp thức ăn được tiêu hóa chậm lại. Tuy nhiên, cần lưu ý đến sự bất tiện khi phải tiêm và hiện tượng tăng cân trở lại (Rebound), khi cảm giác thèm ăn bùng phát sau khi ngừng thuốc.
Các xu hướng chính trong kê đơn Tây y
- Tác động lên hệ thần kinh trung ương: Ngăn chặn cảm giác thèm ăn ngay từ não bộ (Phentermine, Diethylpropion, v.v.)
- Ngăn chặn hấp thụ chất béo: Khiến chất béo đã ăn vào không bị hấp thụ mà được đào thải ra ngoài (Orlistat, v.v.)
- Thúc đẩy trao đổi chất: Ép buộc tăng mức tiêu thụ năng lượng (tổ hợp gốc Ephedrine)
Vấn đề là những loại thuốc này giống như một sự "cưỡng chế" hơn là thay đổi chính môi trường trao đổi chất trong cơ thể. Do đó, khi ngừng thuốc, cơ thể sẽ phát huy mạnh mẽ tính cân bằng nội môi (Homeostasis) để quay trở lại mức cân nặng cao ban đầu.
Tại sao điều đó lại xảy ra — Góc nhìn Đông y
Trong Đông y, lý do tăng cân không đơn thuần chỉ được xem là do 'ăn nhiều'. Đông y tập trung vào quá trình tuần hoàn trong cơ thể bị tắc nghẽn và các chất thải tích tụ.
Tỳ hư (脾虛) và Đàm ẩm (痰飮)
Nguyên nhân phổ biến nhất là Tỳ hư (脾虛). Khi khí của Tỳ (hệ tiêu hóa) bị suy yếu, cơ thể không thể chuyển hóa chất dinh dưỡng thành năng lượng mà tạo ra các chất cặn bã gọi là Đàm ẩm (痰飮). Đây chính là thực thể của cái mà chúng ta thường gọi là 'mỡ do tuổi tác' hoặc 'phù nề'.
Can khí uất kết (肝氣鬱結) và Tâm hỏa (心火)
Những nhân viên văn phòng bị căng thẳng cực độ thường ở trong tình trạng Can khí uất kết (肝氣鬱結). Khi khí của Can bị dồn nén, sự lưu thông khí huyết bị tắc nghẽn, và nếu điều này lan sang Tâm hỏa (心火), nó sẽ dẫn đến chứng ăn uống vô độ. Ăn quá nhiều do căng thẳng không phải vì ý chí yếu kém, mà có thể là một phản ứng bản năng nhằm làm dịu cơn nóng trong cơ thể.
Phân loại biện chứng chính
- Thể Tỳ khí hư (脾氣虛型): Đây là thể trạng thiếu sức sống, dễ bị phù nề và tăng cân dù chỉ ăn một ít. Trong trường hợp này, cần nâng cao hiệu quả trao đổi chất thông qua Bổ tỳ ích khí (補脾益氣).
- Thể Thấp nhiệt (濕熱型): Đây là loại hình cơ thể có nhiều nhiệt, thèm ăn mạnh và hay bị táo bón. Cần phải hạ nhiệt cơ thể và loại bỏ chất thải bằng kỹ thuật Thanh nhiệt tả hỏa (淸熱瀉火).
- Thể Khí trệ huyết ứ (氣滯血瘀型): Đây là những người có quá trình lưu thông máu kém và bị phù nề chi dưới nghiêm trọng. Chìa khóa là Sơ can giải uất (疏肝解鬱) và loại bỏ Huyết ứ (瘀血).
Vì nguyên nhân tăng cân ở mỗi người là khác nhau, nên quá trình đả thông những chỗ tắc nghẽn trong cơ thể là vô cùng cần thiết, chứ không đơn thuần chỉ là kiềm chế cảm giác thèm ăn.
Các phương pháp thường thử và hạn chế của chúng
Thông thường, khi quyết định giảm cân, điều đầu tiên chúng ta chọn là 'nhịn ăn'. Tuy nhiên, đây là một lựa chọn nguy hiểm đẩy cơ thể chúng ta vào tình trạng khẩn cấp.
Cạm bẫy của việc nhịn ăn cực đoan
Nếu bạn ăn dưới 500kcal mỗi ngày, cân nặng chắc chắn sẽ giảm. Tuy nhiên, thứ mất đi là cơ bắp và nước chứ không phải mỡ. Khi cơ bắp giảm, tỷ lệ trao đổi chất cơ bản sẽ giảm mạnh, và sau này bạn sẽ trở thành một 'cơ thể dễ tăng cân' ngay cả khi ăn ít hơn trước.
Hạn chế của các loại thực phẩm chức năng hỗ trợ trên thị trường
Có lẽ bạn đã từng thử các loại thực phẩm chức năng chứa thành phần Garcinia (HCA) hoặc Catechin được bán ở những nơi như Olive Young? Nhưng đúng như tên gọi, chúng chỉ là 'hỗ trợ' mà thôi.
- Không đủ để phục hồi nhịp độ trao đổi chất đã bị phá vỡ.
- Không giải quyết được các nguyên nhân thuộc về thể trạng (như đàm ẩm, ứ huyết, v.v.).
- Hàm lượng thành phần mang tính rập khuôn, không cân nhắc đến tình trạng sức khỏe của từng cá nhân.
Tác dụng phụ của việc tập thể dục quá mức
Nếu chỉ tăng lượng vận động mà không điều chỉnh chế độ ăn uống, cơ thể sẽ đòi hỏi nhiều năng lượng hơn. Cuối cùng, bạn sẽ ăn nhiều hơn do 'tâm lý bù đắp' sau khi tập thể dục, hoặc tôi thường thấy nhiều trường hợp tại phòng khám bị hỏng khớp do tập aerobic quá sức trong tình trạng thừa cân.
Cách tiếp cận của Baekrokdam
Baekrokdam không chỉ dừng lại ở việc ức chế cảm giác thèm ăn đơn thuần, mà tập trung vào việc tạo ra môi trường để cơ thể có thể tự đốt cháy năng lượng một cách hiệu quả.
Hệ tư tưởng Thống Trị Phương (通治方) và Đơn thuốc hiện đại
Chúng tôi không chỉ đắm chìm trong những lý thuyết về thể trạng phức tạp của quá khứ. Chúng tôi hướng tới các đơn thuốc tiêu chuẩn phản ánh các chỉ số chuyển hóa và lối sống chung của con người hiện đại.
Thành phần cốt lõi Ma-hwang (Ma hoàng - 麻黃) đóng vai trò thúc đẩy quá trình trao đổi chất và hỗ trợ phân giải mỡ thừa. Tuy nhiên, kỹ thuật nằm ở việc điều chỉnh liều lượng một cách tỉ mỉ tùy theo độ nhạy cảm của từng cá nhân. Tại đây, chúng tôi kết hợp các nguyên lý của đơn thuốc như Bangpungtongseong-san (Phòng phong thông thánh tán - 防風通聖散) để đào thải độc tố trong cơ thể.
Đổi mới trong dạng bào chế: Baekrokdam Gambi-jung
Khi nhắc đến thuốc Đông y, bạn thường nghĩ ngay đến những thang thuốc sắc đen và đắng, mang theo bên mình thật bất tiện phải không? Baekrokdam đề xuất các dạng Gambi-hwan hoặc Gambi-jung để tối đa hóa sự tiện lợi khi sử dụng.
- Sự tiện lợi khi sử dụng: Kích thước nhỏ gọn vừa vặn trong túi xách, giúp bạn dễ dàng uống "bí mật" (?) ở bất cứ đâu.
- Duy trì nồng độ: Dễ dàng uống vào các khung giờ cố định, giúp duy trì nồng độ thuốc trong máu một cách ổn định.
- Điều chỉnh theo giai đoạn: Tăng khả năng thích nghi của cơ thể bằng cách điều chỉnh cường độ theo từng giai đoạn, từ giai đoạn giảm cân tập trung ban đầu đến giai đoạn duy trì.
Quản lý sát sao lối sống
Mọi chuyện không kết thúc chỉ bằng việc đưa thuốc cho bạn. Chúng tôi cùng bạn trăn trở về hướng dẫn chế độ ăn uống thực tế cho những người thường xuyên làm đêm, cũng như quá trình thiết lập lại Điểm đặt (Set-point) để có thể duy trì cân nặng ngay cả sau khi ngừng thuốc.
Tự kiểm tra và những lưu ý
Bạn có thắc mắc liệu mình có cần giảm cân bằng đông y không? Nếu bạn gặp phải từ 3 mục trở lên dưới đây, có khả năng cao là hệ thống trao đổi chất của cơ thể bạn đã bị rối loạn.
- Tay chân hoặc mặt thường xuyên bị sưng khi thức dậy vào buổi sáng.
- Cảm thấy buồn ngủ rũ rượi sau khi ăn đến mức khó cưỡng lại.
- Khi bị căng thẳng, bạn muốn nhai thứ gì đó ngay cả khi không thấy đói.
- Dễ dàng cảm thấy kiệt sức dù chỉ vận động nhẹ và luôn cảm thấy mệt mỏi mãn tính.
- Cân nặng vẫn tiếp tục tăng dù bạn ăn uống giống hệt như trước đây.
- Bị táo bón nặng hoặc tình trạng đại tiện không đều đặn.
Những lưu ý
Tuy nhiên, việc tự ý tìm mua và sử dụng thuốc đông y là rất nguy hiểm. Thành phần Ma hoàng (麻黃) cần phải được kê đơn một cách thận trọng cho những người mắc bệnh tim mạch hoặc bị mất ngủ nghiêm trọng.
Ngoài ra, những người đang mang thai hoặc đang cho con bú nhất định phải tham khảo ý kiến của chuyên gia. Giảm cân là để trở nên khỏe mạnh hơn, chứ không phải làm tổn hại đến cơ thể.
Kết luận — Bắt đầu từ những hành động nhỏ
Áp lực phải giảm cân đôi khi lại trở thành nỗi căng thẳng, khiến chúng ta ăn nhiều hơn. Thay vì nỗi sợ hãi "Nếu lần này lại thất bại thì sao?", tôi hy vọng bạn hãy bắt đầu với tâm thế "Hãy yêu thương cơ thể mình hơn một chút".
Thay vì bắt đầu những bài tập thể dục quá sức ngay hôm nay, bạn thấy thế nào nếu bắt đầu thực hiện từ việc uống thêm một ly nước ấm và không mở ứng dụng giao hàng vào đêm muộn?
Đừng lo lắng một mình và rơi vào cảm giác tự ti. Tôi sẽ luôn ở bên cạnh để cùng bạn tìm hiểu tại sao các tín hiệu của cơ thể lại bị rối loạn và làm thế nào để tìm lại nhịp điệu khỏe mạnh. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy thoải mái liên hệ với tôi bất cứ lúc nào thông qua tư vấn từ xa.