Cơn đau đột ngột quặn thắt ở vùng thượng vị, xử trí cấp cứu khi bị 'co thắt dạ dày' và những cách thực sự hiệu quả để ngăn ngừa tái phát | Co thắt dạ dày Incheon

Bạn đã bao giờ trải qua cơn đau quặn thắt vùng thượng vị đột ngột, đau bụng đến mức không thở nổi và vã mồ hôi lạnh chưa?

“Liệu có phải viêm ruột, hay chỉ là khó tiêu thôi?”

Bạn chỉ cảm thấy bối rối, và khi nặng còn có thể kèm theo đau lưng hoặc đau đầu.

Hầu hết mọi người đều uống thuốc tiêu hóa hoặc thuốc giảm đau như Tylenol để chịu đựng, nhưng nếu không giải quyết nguyên nhân gốc rễ, chứng co thắt dạ dày sẽ tiếp tục tái phát.

Khi khẩn cấp, bạn cũng không biết nên đi bệnh viện nào, và vì là ban đêm nên còn băn khoăn không biết có nên đi phòng cấp cứu không.

Xin chào, tôi là Giám đốc Choi Yeon-seung, Phòng khám Y học Cổ truyền Baekrokdam Incheon, người đã cùng giải quyết các tình huống cấp cứu và nỗi đau mãn tính của vô số bệnh nhân co thắt dạ dày trong suốt 15 năm qua.

Nếu bạn đọc hết bài viết này hôm nay, bạn sẽ biết rõ ràng từ phương pháp sơ cứu khẩn cấp giúp bạn không hoảng sợ khi đối mặt với co thắt dạ dày đột ngột, đến những thực phẩm tốt và cách chữa trị để cắt đứt vòng luẩn quẩn tái phát khó chịu.

Bây giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ về nguyên nhân của cơn đau đột ngột.

Co thắt dạ dày, rốt cuộc tại sao lại 'bị chuột rút ở dạ dày'?

Cách dễ nhất để hiểu nỗi đau của co thắt dạ dày là hình dung 'dạ dày bị chuột rút'. Khi chúng ta đột ngột vận động quá sức, bắp chân sẽ bị chuột rút, cơ bắp co cứng và đau như bị vặn xoắn.

Co thắt dạ dày chính là hiện tượng tương tự xảy ra ở cơ dạ dày của chúng ta.

Cơ dạ dày co thắt bất thường và quá mức, không theo ý muốn của chúng ta, tạo ra cơn đau dữ dội như bị vặn xoắn ở vùng thượng vị.

Vậy thì tại sao cơ dạ dày vốn đang bình yên lại đột ngột 'nổi loạn' như vậy?

Nguyên nhân phổ biến nhất là do chính chúng ta đã khiến dạ dày phải 'làm việc quá sức'.

• Thói quen ăn uống vội vàng: Khi thức ăn không được nhai kỹ đi vào dạ dày, dạ dày phải hoạt động mạnh mẽ gấp nhiều lần so với bình thường để tiêu hóa.
• Ăn quá no: Khi thức ăn vượt quá dung tích của dạ dày, dạ dày có thể đạt đến giới hạn và gây co thắt.
• Thực phẩm gây kích thích: Thức ăn quá cay, nhiều dầu mỡ, hoặc lạnh, và rượu hay cà phê uống khi bụng đói sẽ trực tiếp kích thích thành dạ dày, gây ra tình trạng căng thẳng quá mức.

Đặc biệt, trong y học cổ truyền, 'căng thẳng' được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất gây co thắt dạ dày. Bởi vì khi sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ bị phá vỡ do căng thẳng, cơ dạ dày dễ co thắt bất thường và gây ra cơn co giật.

Ngay bây giờ! Hướng dẫn sơ cứu khẩn cấp cho co thắt dạ dày

Hơn là những giải thích lý thuyết, bạn có lẽ đang tò mò nhất về cách làm dừng cơn đau quặn thắt vùng thượng vị ngay lúc này.

Khi cơn co thắt dạ dày đột ngột xuất hiện, đừng hoảng sợ, hãy bình tĩnh làm theo 3 phương pháp sơ cứu dưới đây theo thứ tự.

1. Bước 1: Cuộn người lại để dạ dày được thoải máiTrước tiên, hãy nới lỏng thắt lưng và thay quần áo thoải mái để loại bỏ mọi áp lực lên vùng bụng. Sau đó, nằm nghiêng và kéo đầu gối về phía ngực, hay còn gọi là 'tư thế bào thai', sẽ giúp thư giãn các cơ bụng đang bị căng cứng.
2. Bước 2: Chườm nóng bằng túi chườm ấm, nhẹ nhàngĐặt một túi chườm nóng hoặc khăn ấm giữa vùng thượng vị và rốn. Hơi ấm sẽ giúp tăng cường lưu thông máu và có tác dụng làm dịu các cơ dạ dày đang bị co thắt. (Tuy nhiên, cần cẩn thận không để quá nóng.)
3. Bước 3: Bấm huyệt để khai thông khí tắcTrong y học cổ truyền, co thắt dạ dày còn được coi là 'khí (氣) bị tắc nghẽn'. Bạn có thể bấm vào các huyệt đạo tiêu biểu dưới đây để khai thông sự tắc nghẽn.Lặp lại động tác ấn giữ mạnh các vùng này trong 10 giây rồi thả ra, cho đến khi cảm thấy hơi ê ẩm.
   • Huyệt Hợp Cốc: Phần lõm giữa ngón cái và ngón trỏ.
   • Huyệt Túc Tam Lý: Điểm cách đầu gối khoảng ba ngón tay về phía ngoài xương ống chân.

Hỏi & Đáp những câu hỏi thường gặp nhất

H. Đau quá, tôi có thể uống nước hoặc trà mận được không?

Đ. Không, khi co thắt rất dữ dội, tốt nhất nên giữ bụng đói một lúc. Bởi vì việc uống bất cứ thứ gì có thể kích thích dạ dày và gây nôn. Sau khi cơn co thắt đã giảm bớt, an toàn hơn là uống từng ngụm nhỏ nước ấm hoặc trà mận.

H. Tôi có thể uống bất kỳ loại thuốc nào có sẵn ở nhà không? (Thuốc chống co thắt vs Thuốc tiêu hóa vs Tylenol)

Đ. Co thắt dạ dày khác với chứng khó tiêu hoặc đau thông thường. Do đó, thuốc tiêu hóa thông thường hoặc thuốc giảm đau như Tylenol có thể ít hoặc không có tác dụng. Thuốc chống co thắt trực tiếp làm giãn cơ dạ dày co thắt quá mức là phù hợp nhất, nhưng bạn phải tham khảo ý kiến chuyên gia như bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc.

Các biện pháp sơ cứu trên là cách để dập tắt ngọn lửa cấp bách.

Nhưng nếu ngọn lửa cứ bùng lên lặp đi lặp lại, chúng ta phải giải quyết nguyên nhân gốc rễ, đúng không?

Sau cơn co thắt dạ dày, cách an toàn để trở lại 'chế độ ăn uống hàng ngày (cơm)'

Sau khi cơn đau dữ dội qua đi, nỗi lo lắng "Giờ tôi có thể ăn gì không?" bắt đầu xuất hiện. Việc quản lý chế độ ăn sau co thắt dạ dày cần được tiếp cận rất thận trọng và theo từng bước, giống như chế độ ăn phục hồi sau một căn bệnh nặng.

Bởi vì việc ăn uống không đúng cách có thể kích thích lại dạ dày chưa hồi phục và gây tái phát co thắt dạ dày.

Giai đoạn 1: Ổn định (Ngay sau co thắt ~ 1 ngày)

Mục tiêu của giai đoạn này là để dạ dày nghỉ ngơi tối đa và phục hồi trạng thái ổn định. Cho đến khi cơn đau hoàn toàn giảm bớt, hãy giữ bụng đói và uống từng ngụm nhỏ nước ấm hoặc trà lúa mạch để ngăn ngừa mất nước. Sau đó, khi bắt đầu cảm thấy đói, hãy nhẹ nhàng làm dịu dạ dày bằng nước cháo loãng hoặc cháo gạo trắng nhạt không gây kích thích.

Giai đoạn 2: Hồi phục (Ngày thứ 2~3)

Bây giờ là lúc để dần dần khôi phục chức năng dạ dày một cách chính thức. Tập trung vào cơm trắng không gây kích thích, bắt đầu bữa ăn với các món ăn nhẹ nhàng, dễ tiêu như trứng hấp mềm, khoai tây luộc, hoặc chuối. Lúc này, tuyệt đối không được ăn quá no, và quan trọng là ăn từng lượng nhỏ, chia thành nhiều bữa, khoảng một nửa khẩu phần ăn bình thường.

Giai đoạn 3: Trở lại bình thường (Từ ngày thứ 4 trở đi)

Nếu dạ dày đã cảm thấy thoải mái hơn ở một mức độ nào đó, hãy dần dần mở rộng chế độ ăn. Thử thêm từng món ăn tốt như rau củ nấu chín kỹ, đậu phụ, cá thịt trắng và quan sát xem dạ dày có chấp nhận tốt không. Tuy nhiên, để ngăn ngừa tái phát, an toàn nhất là tiếp tục tránh các thực phẩm gây kích thích dạ dày như rượu, cà phê, đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm làm từ bột mì trong ít nhất 1-2 tuần.

Co thắt dạ dày thường xuyên, liệu có phải là tín hiệu SOS mà toàn thân đang gửi đến?

Bạn có bao giờ trải qua cảm giác không chỉ đau bụng mà còn đau lưng hay đau đầu khi bị co thắt dạ dày không?

Nhiều người thường bỏ qua và nghĩ rằng "chắc là do mình đau quá nên vậy", nhưng thực ra, có một tín hiệu quan trọng của cơ thể đang ẩn chứa ở đây.

Ruột và não của chúng ta được kết nối rất chặt chẽ thông qua một "đường cao tốc" gọi là 'trục ruột-não (Gut-Brain Axis)'. Khi một 'sự kiện' như co thắt dữ dội xảy ra ở dạ dày, tín hiệu đau và các chất gây viêm sẽ nhanh chóng lan truyền khắp cơ thể và lên não thông qua đường cao tốc này. Đây chính là lý do tại sao co thắt dạ dày có thể đi kèm với các triệu chứng toàn thân sau đây.

• Đau lưng, cứng lưng, đau cơ: Cơ dạ dày bị căng cứng sẽ làm căng cả các cơ lưng xung quanh.
• Đau đầu, chóng mặt: Tín hiệu đau và độc tố phát sinh từ ruột trực tiếp kích thích dây thần kinh não.
• Mặt đỏ bừng: Do đau, hệ thần kinh tự chủ bị rối loạn và các mạch máu có thể giãn nở bất thường.

Điều đáng lo ngại hơn là, những vấn đề kết nối 'chức năng' này thường không thể hiện rõ trong các xét nghiệm thông thường như nội soi dạ dày. Đó là lý do tại sao bạn thường nghe nói là 'do thần kinh'.

Do đó, co thắt dạ dày tái phát không chỉ là vấn đề của riêng 'dạ dày', mà có thể là tín hiệu khởi đầu của một 'vấn đề toàn thân' liên quan đến cả hệ thần kinh và hệ tuần hoàn của cơ thể.

Co thắt dạ dày tái phát, là lúc cần xem xét lại các vấn đề cấu trúc của cơ thể

Hôm nay chúng ta đã biết rằng co thắt dạ dày đột ngột không phải là vấn đề có thể đơn giản bỏ qua bằng cách nói 'khó tiêu' hay 'do thần kinh'.

Từ thói quen ăn uống không đúng cách đến căng thẳng, và cả cơn đau lan ra toàn thân, co thắt dạ dày là một tín hiệu SOS mạnh mẽ cho thấy sự cân bằng chức năng của cơ thể đã bị phá vỡ.

Đặc biệt, nếu co thắt dạ dày vẫn tái phát ngay cả khi đã áp dụng các biện pháp sơ cứu và quản lý lối sống mà chúng ta đã tìm hiểu hôm nay, đây có thể là dấu hiệu ban đầu của 'chứng đàm tích (痰積病 - Damjeokbyeong)', trong đó cơ dạ dày dần trở nên cứng nhắc, vượt xa sự suy giảm chức năng tạm thời.

Về những vấn đề cấu trúc này và các di chứng mà co thắt dạ dày để lại, tôi sẽ đề cập chi tiết hơn nếu có cơ hội trong thời gian tới.

Đừng bao giờ coi thường những cơn đau tái phát. Hãy lắng nghe tín hiệu SOS mà cơ thể bạn đang gửi đến, và cần nỗ lực giải quyết nguyên nhân gốc rễ, không chỉ dừng lại ở việc dập tắt ngọn lửa cấp bách.

Chúc bạn một ngày an lành.

Tài liệu tham khảo

[1] Van Oudenhove, L., & Aziz, Q. (2013). The role of visceral hypersensitivity in functional dyspepsia. Gastroenterology & hepatology, 9(6), 362.

#CoThắtDạDày