Hội chứng ruột kích thích thể đầy hơi - "Bụng cứ bị đầy hơi mãi"

1. “Tôi cảm thấy bụng mình đầy hơi”

Chào các bạn. Đây là Phòng khám Đông y Baekrokdam.

Bạn có bao giờ trải qua những điều này chưa?

Sau khi ăn, bụng phình to lên, cảm giác khó chịu vì đầy hơi muốn xì hơi mà không được, cảm thấy có gì đó cứ trào ngược lên từ dạ dày, và bụng thường xuyên kêu ục ục. Tuy đi đại tiện bình thường… nhưng bụng lại khó chịu suốt cả ngày. Nếu tình trạng này kéo dài, thật sự rất mệt mỏi.

Những triệu chứng này không thể chỉ coi là ‘khó tiêu’ đơn thuần. Hôm nay, chúng ta sẽ nói về chính những triệu chứng này, gọi là ‘IBS thể đầy hơi’ (hội chứng ruột kích thích thể đầy hơi), tức là một bệnh lý rối loạn chức năng đường ruột mà các triệu chứng về khí như chướng bụng, ợ hơi, xì hơi là chủ yếu.

2. Đúng là bệnh, nhưng lại không có tên gọi cụ thể?

Thực ra, thuật ngữ 'IBS thể đầy hơi' không phải là một chẩn đoán bệnh chính thức. Trong y học hiện đại, nó thuộc nhóm IBS, tức Hội chứng ruột kích thích; thông thường được chia thành thể tiêu chảy, thể táo bón, thể hỗn hợp, và những trường hợp không thuộc bất kỳ thể nào trong số đó được mô tả là 'thể không điển hình' hoặc 'thể đầy hơi'.

“Tôi không bị tiêu chảy, cũng không bị táo bón… nhưng bụng cứ chướng mãi.”

“Tôi ợ hơi quá thường xuyên. Đến mức cảm thấy ngại khi họp.”

“Tôi cảm thấy như đầy hơi mãi trong bụng, nhưng không xì hơi ra được nên càng khó chịu hơn.”

Đây chính là đặc điểm của IBS thể đầy hơi. Sau khi ăn, bụng lập tức phình lên, cảm giác nặng tức ở vùng bụng dưới bên trái hoặc vùng thượng vị. Cảm giác khí bị mắc kẹt bên trong không thoát ra được. Và càng căng thẳng, triệu chứng càng nặng hơn. Có khá nhiều người gặp phải tình trạng này. Tuy nhiên… phần lớn các trường hợp lại không có chẩn đoán hay phương pháp điều trị rõ ràng.

3. Tại sao những triệu chứng này lại được chú ý?

Thực ra, trước đây, những triệu chứng này thường bị bỏ qua với lý do “do quá nhạy cảm” hoặc “do thần kinh”. Mặc dù chụp X-quang không thấy gì, nội soi không có bất thường, xét nghiệm máu cũng hoàn toàn bình thường; nhưng bệnh nhân lại khẳng định:

“Bụng tôi đầy hơi.”

“Tôi khó chịu muốn chết.”

Những triệu chứng này bắt đầu được coi là một bệnh lý thực sự từ sau những năm 1990. Với sự ra đời của Tiêu chuẩn Rome – bộ tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh lý rối loạn chức năng đường ruột, khái niệm “dù bên ngoài không có bất thường nào, nhưng nếu chức năng đường ruột nhạy cảm hoặc bất thường thì đó vẫn là bệnh” đã dần được thiết lập.

Và sau đó là các khái niệm như vi khuẩn đường ruột, SIBO, FODMAP.

“Vi khuẩn trong ruột gây ra quá trình lên men quá mức.”

“Carbohydrate không được hấp thụ tốt nên tạo ra khí.”

“Căng thẳng khiến nhu động ruột ngừng hoạt động.”

Khi những quan điểm này được tích lũy, nhận thức rằng đây không chỉ là vấn đề tâm lý đã hình thành.

4. Thế nhưng… tại sao thuốc của bệnh viện lại không hiệu quả?

Tại đây, nhiều người cảm thấy thất vọng. Ngay cả khi đến khoa nội, cũng không có gì đặc biệt để giúp đỡ. Thuốc điều hòa nhu động dạ dày, thuốc chống co thắt, thuốc ức chế axit dạ dày, thuốc tiêu hóa… Có vẻ như đỡ hơn một, hai lần, nhưng một thời gian sau lại trở về như cũ, và một số loại thuốc thậm chí còn gây khó chịu hơn.

Lý do rất đơn giản. Vì đây không phải là vấn đề về cấu trúc mà là vấn đề về chức năng. Ruột không bị tổn thương hay viêm nhiễm. Nhưng lại có chuyển động bất thường và phản ứng quá mức.

Hơn nữa, bệnh này không chỉ là vấn đề của riêng đường ruột. Khi căng thẳng thì nặng hơn, đúng không? Khi ra ngoài hoặc căng thẳng thì triệu chứng bùng phát, đúng không?

→ Đây là phản ứng của trục não-ruột (Gut-Brain Axis), tức là hệ thống thần kinh tự chủ.

Thuốc chỉ điều hòa dạ dày-ruột chứ không điều hòa được toàn bộ hệ thống phản ứng của cơ thể, nên tạo cảm giác 'uống thuốc mà chẳng có tác dụng gì'.

5. Vì vậy, ngày càng có nhiều người tìm đến Đông y

Đông y có một cấu trúc lý luận có thể giải thích rằng những vấn đề này “hoàn toàn có thể xảy ra”. Ví dụ, những người chịu nhiều căng thẳng có thể bị can khí (肝氣) uất kết, khí uất này chèn ép lên ruột, gây tắc nghẽn khí.

Người có tỳ vị yếu thì tiêu hóa chậm, thực tích (食積) tích tụ và lên men. Người có thể chất hàn lạnh thì tỳ vị hư hàn, khí lạnh làm cho khí không thể thoát xuống dưới.

Từ góc độ của bệnh nhân, việc được giải thích “tại sao những triệu chứng đó lại xuất hiện” đã là một nửa của quá trình điều trị rồi.

Hơn nữa, Đông y có thể tiếp cận toàn diện với các phương pháp như thuốc Đông y, châm cứu, cứu ngải, xoa bóp bụng, điều chỉnh chế độ ăn uống và hướng dẫn sinh hoạt. Ngay cả với cùng một loại IBS thể đầy hơi, nguyên nhân ở mỗi người là khác nhau → do đó có thể áp dụng điều trị cá nhân hóa.

6. Có thể phân loại theo các thể bệnh như thế nào?

IBS thể đầy hơi cũng có thể được chia thành một số loại.

• Thể Can khí uất kết: Khi căng thẳng, vùng thượng vị ngay lập tức khó chịu, tức ngực và ợ hơi nhiều. → Các bài thuốc như Sài Hồ Sơ Can Tán (柴胡疏肝散), Tiêu Dao Tán (逍遙散).
• Thể Tỳ hư: Sau khi ăn cảm thấy buồn ngủ, bụng chướng và có kèm tiêu chảy nhẹ. → Các bài thuốc như Bổ Trung Ích Khí Thang (補中益氣湯), Sâm Linh Bạch Truật Tán (蔘苓白朮散).
• Thể Thực tích: Hôi miệng nặng và ợ hơi có mùi chua. → Thường dùng các bài thuốc như Bình Vị Tán (平胃散), Chỉ Thực Đạo Trệ Hoàn (枳實導滯丸).
• Thể Hư hàn: Bụng lạnh, tiêu chảy vào sáng sớm, và xì hơi có mùi hàn khí (khí lạnh). → Các bài thuốc dòng Lý Trung Thang (理中湯), Hương Sa Lục Quân Tử Thang (香砂六君子湯).

Tùy thuộc vào thể chất và triệu chứng của bệnh nhân, các huyệt châm cứu và bài thuốc Đông y sẽ được điều chỉnh khác nhau.

7. Đây không chỉ là vấn đề đơn thuần của đường ruột, mà là vấn đề về ‘khuynh hướng vận hành’ của cơ thể

Tại sao cùng ăn một loại thức ăn mà có người không sao, còn có người lại cảm thấy bụng chướng căng như muốn nổ? Đường ruột chỉ là 'sân khấu' thể hiện phản ứng của cơ thể mỗi người mà thôi, còn nguyên nhân là do 'khuynh hướng vận hành' – khí huyết, hệ thần kinh tự chủ, thể chất – của mỗi người là khác nhau.

Vì vậy, chỉ dùng thuốc điều hòa đường ruột đơn thuần sẽ không hiệu quả, mà cần có phương pháp điều chỉnh toàn bộ cân bằng của cơ thể. Đây chính là cấu trúc điều trị IBS thể đầy hơi theo quan điểm Đông y.

Nếu hiện tại bạn đang phải chịu đựng cảm giác “cứ ăn xong là bụng chướng căng như muốn nổ” và “cảm thấy khí bị ứ đọng trong ruột”, đừng chỉ coi đó là một vấn đề tiêu hóa đơn thuần. Đây có thể là một tín hiệu về cơ chế vận hành của cơ thể bạn. Đã đến lúc cần được chẩn đoán và tiếp cận điều trị bằng Đông y.

#Hộichứngruộtkíchthích #Hộichứngruộtkíchthíchthểđầyhơi #HộichứngruộtkíchthíchIncheon