Về ADHD mắc phải và chiến lược điều trị phi hướng thần | Incheon ADHD

1. ADHD mắc phải, một chứng bệnh đang được chú ý gần đây là gì?

Xin chào. Chúng tôi là Phòng khám Y học cổ truyền Baekrokdam. Hôm nay, chúng tôi muốn nói về ADHD mắc phải, một chứng bệnh có tần suất chẩn đoán đang gia tăng gần đây.

Theo truyền thống, ADHD được hiểu là một rối loạn phát triển thần kinh bẩm sinh. Tuy nhiên, gần đây, số lượng các trường hợp ADHD mắc phải, với các triệu chứng lần đầu tiên xuất hiện sau tuổi đi học hoặc ở tuổi trưởng thành, đang gia tăng. Trong những trường hợp này, bệnh nhân không có vấn đề về sự chú ý khi còn nhỏ, và các xét nghiệm hình ảnh học não hoặc thần kinh tâm lý cho thấy sự suy giảm chức năng là chính, hơn là các khiếm khuyết điển hình. Các yếu tố môi trường như căng thẳng, rối loạn giấc ngủ, bất ổn cảm xúc và lạm dụng thiết bị kỹ thuật số dường như đã đóng vai trò quyết định.

2. Sự khác biệt về bệnh sinh lý giữa ADHD mắc phải và ADHD điển hình

Nguyên nhân chính của ADHD điển hình là những bất thường về cấu trúc/chức năng của đường dẫn truyền dopamine. Các dấu hiệu như chậm phát triển vỏ não trước trán và hoạt động kém của kết nối giữa hạch nền và vỏ não trước trán đã được biết rõ. Tuy nhiên, ADHD mắc phải không có những bất thường về tổ chức này, mà trọng tâm là một trạng thái ức chế chức năng, trong đó chức năng vỏ não trước trán bị ức chế hoặc không thể chuyển đổi do sự tích tụ của căng thẳng môi trường tạm thời hoặc lặp đi lặp lại. Do đó, sự tồn tại của khả năng hồi phục, tức là tính có thể đảo ngược, là một điểm khác biệt quan trọng.

3. Khả năng hồi phục và hàm ý lâm sàng

Trong ADHD mắc phải, các triệu chứng có thể cải thiện nếu loại bỏ các yếu tố kích thích gây bệnh hoặc thúc đẩy phục hồi chức năng. Điều này còn được gọi là 'ADHD có khả năng đảo ngược'. Ví dụ, các trường hợp cải thiện triệu chứng đã được báo cáo thông qua việc điều chỉnh kiểu ngủ, giảm căng thẳng, hạn chế tiếp xúc với phương tiện kỹ thuật số và phục hồi sự ổn định tâm lý. Ngược lại, ADHD điển hình khó cải thiện các triệu chứng chỉ bằng các biện pháp can thiệp không dùng thuốc, do đó, điều trị bằng thuốc lâu dài thường là không thể tránh khỏi.

4. Chiến lược điều trị không dùng thuốc hướng thần như một can thiệp ban đầu

Khi nghi ngờ có ADHD mắc phải, thay vì ngay lập tức dựa vào các loại thuốc hướng thần (ví dụ: Concerta, Adderall, v.v.), việc tiếp cận chủ động và thận trọng thông qua các chiến lược điều trị không dùng thuốc hướng thần, chẳng hạn như cách tiếp cận của y học cổ truyền, là rất hiệu quả. Châm cứu, tập luyện nhận thức cơ thể dựa trên ổn định hơi thở, và điều trị bằng thuốc Đông y tập trung vào điều hòa hệ thần kinh tự chủ tác động lên sự điều hòa liên kết giữa vỏ não trước trán và hệ thần kinh tự chủ. Trên thực tế lâm sàng, không ít trường hợp đã cho thấy những thay đổi tích cực như cải thiện sự chú ý, ổn định cảm xúc và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Như vậy, điều trị không dùng thuốc hướng thần đóng vai trò là 'điều trị bảo tồn trước khi dùng thuốc', giúp tận dụng tối đa khả năng phục hồi chức năng.

5. Sử dụng Concerta liều thấp và vấn đề về độ nhạy cảm với thuốc

Tất nhiên, khi cần thiết, điều trị bằng thuốc cũng là một phương pháp quan trọng. Đặc biệt, Concerta có tác dụng điều chỉnh mức độ dopamine để tăng cường khả năng tập trung trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sự khác biệt về độ nhạy cảm với thuốc giữa các bệnh nhân là rất lớn, và cũng có những trường hợp tác dụng phụ xuất hiện ngay cả ở liều thấp. Đau đầu, rối loạn giấc ngủ, chán ăn, lo lắng là những ví dụ điển hình. Do đó, trước khi bắt đầu dùng thuốc, cần phải cân nhắc kỹ lưỡng về việc tư vấn đầy đủ, tăng liều dần dần từ liều thấp, và liệu có nên kết hợp với các phương pháp can thiệp khác hay không. Đặc biệt, với tư cách là phụ huynh, khi con có hành vi không mong muốn hoặc gặp khó khăn đáng kể trong học tập, cám dỗ dựa vào thuốc trở nên lớn hơn, nhưng thay vì ngay lập tức kê đơn thuốc, cần có một chiến lược điều trị ở giai đoạn trung gian.

6. Áp lực học hành, chẩn đoán sai và bối cảnh kê đơn quá mức

Trên thực tế, gần đây có một phân tích cho thấy tỷ lệ chẩn đoán ADHD và kê đơn Concerta đang quá cao ở một số khu vực như Gangnam, Seocho, Songpa. Đây không chỉ là vấn đề của một khu vực mà còn là dấu hiệu cho thấy áp lực văn hóa xã hội, như nhận thức về 'thuốc giúp học giỏi', không khí cạnh tranh giữa các bậc phụ huynh, và yêu cầu kiểm soát hành vi không mong muốn trong trường học, đang can thiệp vào việc chẩn đoán và kê đơn. Cần có sự nhìn nhận lại về chính cấu trúc bệnh lý hóa các biến thể phát triển bình thường và hiểu lầm sự khó thích nghi tạm thời thành một rối loạn cấu trúc. Trọng tâm của việc này là nâng cao nhận thức về ADHD mắc phải, một trạng thái có khả năng đảo ngược và nhạy cảm với môi trường.

7. Cách tiếp cận bảo tồn và tầm quan trọng của sự kiên nhẫn

Đối với ADHD, đặc biệt là dạng mắc phải, cần có sự cân bằng giữa điều chỉnh môi trường, điều trị bảo tồn và nếu cần, sử dụng thuốc một cách thận trọng, hơn là một cách tiếp cận điều trị triệu chứng ngắn hạn. 'Điều trị không dùng thuốc hướng thần' có thể là bước khởi đầu của chiến lược đó. Thay vì vội vã, thay vì hiệu quả tức thời, cần ưu tiên sự kiên nhẫn và khả năng hồi phục lâu dài.

Xin cảm ơn.

#ADHDmắcphải #NguyênnhânADHD #ADHDIncheon