Tại sao dễ bị bầm tím, chưa hẳn chỉ là do thể trạng yếu.

Chào bạn, tôi là Choi Yeon-seung, bác sĩ Y học cổ truyền tại Phòng khám Baengnokdam.

“Dây túi xách chỉ chạm nhẹ vào tay mà đã bầm tím.”
“Không biết có va vào cửa không mà thấy bầm tím. Đôi khi có vẻ như vết bầm xuất hiện mà không rõ lý do.”

Tôi thường xuyên nghe những câu chuyện như vậy. Thậm chí có người còn kể rằng vì họ quá dễ bị bầm tím nên thường bị hiểu lầm là “có ai đánh không”.

Với nhiều người, ‘vết bầm tím’ chỉ là chuyện bình thường. Họ dễ dàng bỏ qua với suy nghĩ rằng có lẽ do thể chất yếu, hoặc thiếu máu. Người lớn tuổi còn hay nói là “yếu ớt”. Vì vậy, họ tự nhiên nghĩ đến các loại thuốc bổ. Thậm chí còn được khuyên dùng các loại thuốc bổ máu hoặc Thập toàn đại bổ thang.

Cơ thể dễ bị bầm tím, không chỉ đơn thuần là ‘cơ thể thiếu khí lực’

Tuy nhiên, một cơ thể dễ bị bầm tím không chỉ đơn thuần là ‘cơ thể thiếu khí lực’. Ngược lại, đó có thể là dấu hiệu của tình trạng máu không lưu thông mà ứ đọng, tức là sự tắc nghẽn.

Vết bầm tím là ‘bóng tối của tuần hoàn’ xảy ra dưới da

Vết bầm tím mà chúng ta thường biết được giải thích như sau: “Các mao mạch dưới da bị vỡ, máu thấm vào các mô da, và theo thời gian, màu sắc của chúng chuyển sang xanh lam, rồi tím.”

Nhưng đây chỉ là hình ảnh kết quả, nó không giải thích tại sao mao mạch vỡ, tại sao vết bầm dễ xuất hiện, và tại sao chúng lại tồn tại lâu. Y học cổ truyền không coi vết bầm tím chỉ là dấu vết đơn thuần của chấn thương. Vết bầm là ‘dấu vết do máu ứ đọng’, và nơi máu ứ đọng có nghĩa là sự lưu thông đã bị tắc nghẽn ở đâu đó.

“Huyết bất hành tức vi ứ” (血不行即爲瘀) — Máu không lưu thông thì sẽ ứ trệ (huyết ứ).

Câu nói này không chỉ là một lời răn dạy đơn thuần, mà là một chẩn đoán giúp giải thích một triệu chứng cụ thể là ‘vết bầm tím’.

Vết bầm tím ở thể chất ứ huyết – Lý do thực sự Quế Chi Phục Linh Hoàn xuất hiện

Trong phòng khám, tôi từng nghe những câu chuyện như thế này: “Mỗi khi đến kỳ kinh nguyệt, bụng dưới của tôi lại đau nhói, và đau nhất là khi có cục máu đông ra. Hơn nữa, tôi cũng rất dễ bị bầm tím. Tay, chân, mắt cá chân… Ngay cả khi không làm gì, da cũng thường xuyên xanh xao, bầm tím.”

Nếu cứ vô điều kiện cho bệnh nhân như vậy dùng thuốc bổ, không những không cải thiện mà triệu chứng có thể còn trở nên trầm trọng hơn. Bởi vì đây không phải là vấn đề ‘hư’ (suy yếu) mà là vấn đề ‘tắc nghẽn’.

Chẩn đoán của Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, tình trạng dễ bị bầm tím, vết bầm tồn tại lâu, kèm theo đau bụng kinh hoặc đau bụng được chẩn đoán là ‘thể chất ứ huyết’ (어혈 체질) hoặc ‘huyết ứ chứng’ (어체증). Khi máu ứ đọng không lưu thông, các mô xung quanh sẽ trở nên cứng, gây đau và biểu hiện ra bề mặt là ‘vết bầm tím’.

Bài thuốc tiêu biểu cho trường hợp này chính là Quế Chi Phục Linh Hoàn (桂枝茯苓丸). Nhiều người chỉ biết Quế Chi Phục Linh Hoàn như một loại ‘thuốc trị đau bụng kinh’ đơn thuần, nhưng thực chất, cốt lõi của bài thuốc này là Hoạt huyết hóa ứ (활혈화어 - làm tan huyết ứ). Tức là, đây là một loại thuốc giúp tái tạo cấu trúc ‘tuần hoàn’ của máu.

Ngược lại, có nhiều trường hợp dễ bị bầm tím nhưng không phải là ứ huyết

Cũng có nhiều trường hợp khi thấy dễ bị bầm tím thì được chẩn đoán là “bị ứ huyết”. Tuy nhiên, phương trình vết bầm = ứ huyết không phải lúc nào cũng đúng. Ví dụ, “ngồi xuống rồi đứng lên thì chóng mặt và mắt tối sầm lại.” “Dạo này môi tôi hay bị nứt nẻ, đầu ngón tay cảm giác lạnh.” “Có bị bầm tím nhưng cũng nhanh chóng biến mất.”

Khi những biểu hiện này xuất hiện cùng lúc, chúng ta cần nghĩ đến trường hợp khí huyết suy yếu, khiến máu không giữ được vị trí và bị thoát ra. Trong Y học cổ truyền, trường hợp này được gọi là Khí hư nhiếp huyết (氣虛攝血).

Chẩn đoán thực sự không chỉ nhìn vào vết bầm tím

“Chỉ chạm nhẹ cũng bầm tím” rõ ràng là một gợi ý quan trọng. Nhưng chỉ với lời nói đó, chúng ta không thể biết được điều gì thực sự đang xảy ra bên trong cơ thể người đó. Chẩn đoán luôn cần phải xem xét ‘ngữ cảnh’.

Những ngôn ngữ khác của cơ thể

Ví dụ, cần đặt ra những câu hỏi sau:

• Dễ bị bầm tím, bạn có bị đau bụng kinh dữ dội không?
• Dễ bị bầm tím, bạn có cảm thấy bụng dưới lạnh hoặc nặng nề không?
• Dễ bị bầm tím, bạn có hay bị khô miệng hoặc mặt nóng bừng không?
• Dễ bị bầm tím, tay chân bạn có hay bị lạnh không? Khi mệt mỏi, bộ phận nào của bạn cứng đờ đầu tiên?
• Dễ bị bầm tím, màu sắc hoặc lượng kinh nguyệt của bạn có thay đổi không?

Khi lắng nghe những ‘ngôn ngữ khác của cơ thể’ này, chúng ta mới bắt đầu hình dung được liệu vết bầm đó là do ứ huyết, khí hư, huyết nhiệt, hay một nguyên nhân nào khác.

Vết bầm tím, chữa trị trước hay dùng thuốc bổ trước?

Có khá nhiều người đến phòng khám và nói: “Tôi dễ bị bầm tím, xin kê cho tôi ít thuốc bổ.” Nhìn bề ngoài có vẻ như là sự suy yếu đơn thuần, nhưng thực tế, việc dễ bị bầm tím có thể là dấu hiệu cho thấy có điều gì đó không ổn trong lưu thông bên trong cơ thể.

Trong tình trạng này, nếu cứ dùng thuốc bổ một cách tùy tiện, bạn có thể cảm thấy khí lực tăng lên, nhưng sự khó chịu không được giải quyết, hoặc thậm chí còn cảm thấy cơ thể trở nên căng cứng hơn.

Thông tin liên quan đến khám bệnh

- Giờ khám bệnh:
Thứ Hai - Thứ Sáu: 10:00 sáng - 7:00 tối
Giờ nghỉ trưa: 1:00 chiều - 2:00 chiều

※ Chúng tôi không cung cấp tư vấn cá nhân qua blog. Vui lòng kiểm tra thông tin đặt lịch hẹn và khám bệnh qua Naver Place hoặc trang web chính thức.

Phòng khám Y học cổ truyền Baengnokdam, Tầng 3, Songdo Dream City, 81 Convention-daero, Yeonsu-gu, Incheon.

#LýDoDễBịBầmTím #DễBịBầmTím