Vì sao cứ căng thẳng là lại đau bụng?

1. Tình huống ai cũng trải qua nhưng khó giải thích

Mọi người đã bao giờ có những trải nghiệm này chưa?

Trước một buổi thuyết trình quan trọng, đột nhiên bụng đau quặn thắt... hay ký ức về việc phải đi vệ sinh gấp trong phòng chờ phỏng vấn.

Thậm chí, có những người chỉ cần nhìn thấy bảng hiệu công ty trên đường đi làm là bụng dưới đã quặn lại rồi. Trong những trường hợp như vậy, hầu hết mọi người chỉ nghĩ đơn giản là "chắc mình căng thẳng quá" rồi bỏ qua. Thực ra, đây không chỉ là vấn đề về tính cách hay tâm lý. Mà là một hệ thống thần kinh rất tinh vi trong cơ thể chúng ta đang phản ứng.

2. Ruột phản ứng trước tiên – Sự can thiệp nhanh chóng của hệ thần kinh tự chủ

Khi chúng ta căng thẳng, thứ đầu tiên phản ứng là 'hệ thần kinh tự chủ'. Trong đó, thần kinh giao cảm được kích hoạt, làm tim đập nhanh hơn, cơ bắp căng thẳng, và ruột bắt đầu co thắt. Đây là một phản ứng sinh tồn rất nguyên thủy. Nhằm làm cho cơ thể nhẹ nhàng hơn để dễ dàng thoát thân trong tình huống nguy hiểm. Do đó, ruột bắt đầu hoạt động để tống xuất, và điều này dẫn đến đau bụng hoặc tiêu chảy. Điều này thường được gọi là triệu chứng ruột do căng thẳng, nhưng thực tế, nó được hỗ trợ bởi một quá trình sinh lý thần kinh khá tinh vi.

3. Ruột là bộ não thứ hai – Ruột phản ứng quá nhạy

Đến nay, nhiều người chắc hẳn đã biết. Trong ruột có hơn 100 triệu tế bào thần kinh, và ruột, với khả năng phản ứng nhạy cảm với cảm xúc, còn được gọi là ‘bộ não thứ hai’. Đặc biệt, những người thường xuyên cảm thấy lo lắng, hoặc trong trạng thái tinh thần dễ nhạy cảm, thường có mạng lưới thần kinh ruột bị ‘quá mẫn’. Dù chỉ là một kích thích nhỏ, ruột cũng phản ứng ngay lập tức, gửi các tín hiệu như "đau bụng", "phải đi vệ sinh". Điều này chính xác hơn là tình trạng mạch thần kinh bị nhạy cảm, chứ không phải đơn thuần là dạ dày yếu.

4. Rối loạn lo âu và ruột – Cảm xúc và triệu chứng ruột liên kết

Thực tế, các triệu chứng về ruột rất phổ biến trong các bệnh lý tâm thần như rối loạn lo âu lan tỏa, rối loạn hoảng sợ, và thậm chí cả rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Bạn có biết rằng khoảng 90% serotonin được sản xuất trong ruột của chúng ta không? Serotonin này là một chất ảnh hưởng không chỉ đến điều hòa tâm trạng mà còn đến hoạt động của ruột. Vì vậy, khi cảm xúc dao động, ruột cũng dao động theo. Điều ngược lại cũng đúng. Nếu ruột liên tục khó chịu, não cũng sẽ nhận thức sự lo lắng lớn hơn. Đây chính là cấu trúc liên kết được gọi là Trục não-ruột (Brain-Gut-Axis).

5. Thuốc chống lo âu? Tình thế tiến thoái lưỡng nan của việc kê đơn ngắn hạn

Nhiều người khi đi khám nội khoa với các triệu chứng này thường được chẩn đoán là ‘hội chứng ruột kích thích’ và được kê đơn thuốc chống lo âu. Các loại thuốc tiêu biểu nhất là Depas (Etomidate) và Alprazolam. Vấn đề là hầu hết bệnh nhân không biết rằng những loại thuốc này là thuốc hướng thần. Những loại thuốc này có thể làm giảm các triệu chứng ruột bằng cách ức chế hệ thần kinh. Tuy nhiên, chúng ức chế trung ương và có thể gây nghiện, nên việc sử dụng lâu dài rất nguy hiểm. Đây chỉ đơn thuần là cách trấn áp triệu chứng để làm dịu, chứ không phải là điều trị phục hồi chức năng của cơ thể.

6. Điều trị không dùng thuốc hướng thần – Tiếp cận tập trung vào phục hồi hệ thần kinh tự chủ

Vì vậy, trong y học cổ truyền của chúng tôi, việc can thiệp không dùng thuốc hướng thần được ưu tiên xem xét. Theo y học cổ truyền, có thể là do Can khí uất kết làm ruột căng thẳng, hoặc do Tâm tỳ khí hư khiến tâm trí bất an và ruột yếu, hoặc do Tỳ hư tiết tả khiến bản thân hệ tiêu hóa không nhận được khí lực. Trong những trường hợp này, việc điều chỉnh kích thích thần kinh ruột bằng châm cứu, cân bằng hệ thống ruột-tâm mạch bằng thuốc y học cổ truyền, và tái huấn luyện hệ thần kinh tự chủ bằng các phương pháp như thở bụng, thở cá sấu, liệu pháp nhiệt bụng, theo từng biện chứng, sẽ an toàn và hiệu quả hơn nhiều. Đặc biệt, thở bụng còn có tác dụng trực tiếp xoa bóp ruột. Đây không chỉ đơn thuần là hít thở như thiền, mà là phương pháp kích thích chậm rãi toàn bộ nội tạng bằng cách ép cơ hoành xuống.

7. Ruột nói lên trước tiên

Các bạn, ruột không chỉ là một cơ quan tiêu hóa đơn thuần. Nó là một bộ cảm biến cảm xúc, là nơi đầu tiên biểu hiện những căng thẳng, áp lực, và dao động cảm xúc mà cơ thể chúng ta phải chịu. Vì vậy, "đau bụng khi căng thẳng" không phải là cơ thể có vấn đề, mà ngược lại, có thể là dấu hiệu cho thấy nó đang phản ứng quá nhạy cảm. Trong trường hợp đó, thay vì dùng thuốc để trấn áp và làm dịu, việc nhìn lại "tại sao lại có phản ứng này?" và tạo không gian cho cơ thể và tâm trí phục hồi, đó mới là khởi đầu của một liệu pháp điều trị thực sự.

#đau-bụng-khi-căng-thẳng #tiêu-chảy-khi-căng-thẳng