Ức chế tiết nước bọt
Khi nhiều loại thuốc ảnh hưởng đến tín hiệu thần kinh và chức năng tuyến nước bọt, lượng nước bọt thực tế sẽ giảm đi, khiến tình trạng khô miệng trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm và buổi sáng.
Nguyên nhân gây khô miệng, khô lưỡi: Hãy xem xét cùng với thuốc, hội chứng Sjögren, tiểu đường và tổn thương nha khoa
Khô miệng và khô lưỡi thường là tác dụng phụ của nhiều loại thuốc điều trị cao huyết áp, trầm cảm, kiểm soát bàng quang. Ngoài ra, hội chứng Sjögren, tiểu đường, xạ trị vùng đầu cổ, hóa trị hoặc tổn thương thần kinh cũng có thể làm giảm tiết nước bọt. Bạn không nên tự ý ngưng thuốc mà hãy đối chiếu thời điểm bắt đầu triệu chứng với thời gian dùng thuốc. Nếu tình trạng kéo dài, hãy đi khám để tìm nguyên nhân, đồng thời chăm sóc nha khoa để ngăn ngừa sâu răng, bệnh nha chu và nhiễm trùng khoang miệng.
Nguyên nhân gây khô miệng và khô lưỡi
Điểm chính cần nhớ
- 1Đối chiếu thời điểm bắt đầu khô miệng với việc dùng thuốc mới hoặc thay đổi liều lượng, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc kê đơn.
- 2Khô mắt và đau khớp có thể là dấu hiệu của hội chứng Sjögren; khát nước nghiêm trọng và đa niệu có thể là manh mối để đánh giá bệnh tiểu đường.
- 3Giảm tiết nước bọt làm tăng nguy cơ sâu răng và nhiễm trùng khoang miệng, vì vậy cần kết hợp điều trị nguyên nhân và chăm sóc nha khoa định kỳ.
Manh mối nguyên nhân
Hãy xác định nơi cần kiểm tra trước dựa trên thời điểm bắt đầu và các triệu chứng đi kèm
Đừng vội kết luận chỉ do một loại thuốc hay một căn bệnh, hãy kiểm tra đồng thời cả nguy cơ tổn thương khoang miệng và mất nước.| Tình huống hiện tại | Hướng nguyên nhân khả thi | Hồ sơ cần kiểm tra | Hành động ngay |
|---|---|---|---|
| Khô miệng trở nên nghiêm trọng sau khi dùng thuốc mới hoặc tăng liều | Có khả năng giảm tiết nước bọt liên quan đến thuốc | Tên thuốc, liều lượng, thời gian sau khi uống | Tham vấn với cơ sở kê đơn hoặc nha khoa, không tự ý ngưng thuốc |
| Khô miệng, khô mắt và đau khớp | Có khả năng do nguyên nhân tự miễn như hội chứng Sjögren | Lặp lại các triệu chứng về mắt, mệt mỏi và đau khớp | Đặt lịch khám nội khoa hoặc thấp khớp học |
| Khát nước dữ dội, đi tiểu thường xuyên, thay đổi cân nặng | Có khả năng do tiểu đường hoặc mất nước | Tiền sử về lượng nước, nước tiểu, cân nặng và đường huyết | Đánh giá đường huyết và sức khỏe tổng quát trong thời gian sớm nhất |
| Kéo dài sau khi xạ trị hoặc hóa trị | Có khả năng do tổn thương tuyến nước bọt hoặc ảnh hưởng của điều trị | Vị trí, thời điểm điều trị và sự thay đổi của nước bọt | Lập kế hoạch phòng ngừa với đội ngũ điều trị và nha khoa |
| Sưng, khó thở hoặc không thể nuốt cả nước | Vấn đề về dị ứng, đường hô hấp hoặc rối loạn nuốt nghiêm trọng | Thời điểm bắt đầu, thực phẩm hoặc thuốc mới | Gọi ngay 119 hoặc đến phòng cấp cứu |
Những điều phòng khám kiểm tra trước tiên
Khô miệng là hiện tượng tự nhiên khi già đi, vậy có cần kiểm tra nguyên nhân không?
Bản thân tình trạng khô miệng không chỉ được giải thích đơn thuần là do lão hóa bình thường. Cần xác định nguyên nhân như do thuốc, hội chứng Sjögren, tiểu đường, điều trị ung thư... để ngăn ngừa sâu răng và nhiễm trùng do giảm tiết nước bọt.Tìm hiểu nguyên nhân có thể gặp
Khô miệng và khô lưỡi có thể do thuốc làm giảm tiết nước bọt, các bệnh toàn thân như hội chứng Sjögren, tiểu đường, xạ trị/hóa trị vùng đầu cổ, hoặc tổn thương dây thần kinh vùng đầu và cổ. Việc lựa chọn khám răng miệng và các xét nghiệm toàn thân cần thiết sẽ dựa trên thời điểm bắt đầu triệu chứng cùng với việc dùng thuốc, tình trạng khô mắt, khát nước và thay đổi khi đi tiểu.
Cơ chế có thể liên quan
Tổn thương tuyến nước bọt do tự miễn
Trong hội chứng Sjögren, các tế bào miễn dịch tấn công tuyến nước bọt và tuyến lệ, có thể gây ra tình trạng khô miệng, khô mắt cùng với các triệu chứng toàn thân.
Ảnh hưởng từ chuyển hóa, điều trị và thần kinh
Tiểu đường, mất nước, xạ trị và một số liệu pháp điều trị ung thư, hoặc tổn thương thần kinh vùng đầu cổ có thể làm thay đổi lượng hoặc tính chất của nước bọt.
Các yếu tố cần xem xét
Dùng nhiều loại thuốc cùng lúc và thay đổi gần đây
Thời điểm sử dụng kết hợp hoặc tăng liều các thuốc như thuốc cao huyết áp, thuốc trầm cảm, thuốc điều trị bàng quang là manh mối quan trọng để đánh giá nguyên nhân.
Các bệnh toàn thân như hội chứng Sjögren, tiểu đường
Nếu đi kèm với khô mắt, đau khớp hoặc khát nước, đi tiểu nhiều, các xét nghiệm sẽ được thực hiện để xác định khả năng mắc các bệnh lý này.
Điều trị ung thư và tổn thương vùng đầu cổ
Tình trạng khô miệng có thể kéo dài sau khi tuyến nước bọt tiếp xúc với tia xạ, điều trị hóa trị, liệu pháp miễn dịch hoặc sau tổn thương vùng đầu cổ.
Thông tin giúp đánh giá
- Ngày bắt đầu xuất hiện triệu chứng và thời điểm trong ngày bị nặng nhất
- Tất cả các thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng và những thay đổi gần đây
- Thời gian duy trì độ ẩm sau khi uống nước và tình trạng thức giấc ban đêm
- Khô mắt, đau khớp, mệt mỏi, khô da
- Cảm giác khát, số lần đi tiểu trong ngày, tiền sử cân nặng và đường huyết
- Vị trí và thời điểm điều trị xạ trị, hóa trị hoặc liệu pháp miễn dịch
- Sâu răng, chảy máu nướu, đốm trắng, đau lưỡi
- Khó khăn khi nhai, nuốt, nói và lượng thức ăn tiêu thụ
Thông tin chi tiết
Đối chiếu tiền sử dùng thuốc và điều trị trước tiên
Nhiều loại thuốc kê đơn có thể làm giảm tiết nước bọt
Có hàng trăm loại thuốc có thể là nguyên nhân, bao gồm thuốc điều trị cao huyết áp, trầm cảm và kiểm soát bàng quang, vì vậy cần xem xét toàn bộ danh sách thuốc đang dùng.
Đối chiếu thời gian dùng thuốc với thời điểm xuất hiện triệu chứng
Việc ghi chép lại triệu chứng nặng hơn vào lúc nào (ví dụ: vài giờ sau khi uống thuốc, vào ban đêm hay buổi sáng) sẽ giúp nhân viên y tế quyết định về liều lượng, thời gian hoặc khả năng thay thế thuốc.
Không tự ý ngưng thuốc kê đơn
Việc đột ngột ngưng thuốc do khô miệng có thể khiến bệnh lý ban đầu trở nên trầm trọng hơn, vì vậy hãy thảo luận với cơ sở kê đơn để điều chỉnh thuốc một cách an toàn.
Phân biệt hội chứng Sjögren, tiểu đường và tổn thương tuyến nước bọt
Xem xét cùng lúc triệu chứng khô mắt và các triệu chứng toàn thân
Nếu mắt khô như có cát, kèm theo đau khớp và mệt mỏi tái diễn, bạn có thể cần đánh giá toàn thân cho các bệnh như hội chứng Sjögren.
Kiểm tra đường huyết khi có triệu chứng khát nước và đa niệu
Nếu bạn liên tục tìm nước uống, thay đổi về lượng nước tiểu hoặc cân nặng, cần đánh giá các nguyên nhân chuyển hóa như tiểu đường và mất nước.
Chia sẻ tiền sử điều trị ung thư và tổn thương vùng đầu cổ
Xạ trị vùng đầu cổ, hóa trị, liệu pháp miễn dịch và tổn thương thần kinh có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến nước bọt, vì vậy hãy thông báo về tiền sử điều trị.
Kết hợp đánh giá nguyên nhân và ngăn ngừa tổn thương nha khoa
Giảm sâu răng bằng Fluoride và khám định kỳ
Khi nước bọt giảm, nguy cơ sâu răng và bệnh nha chu tăng cao, vì vậy hãy duy trì sử dụng kem đánh răng chứa fluoride, chỉ nha khoa và khám nha khoa định kỳ.
Kiểm tra nhiễm trùng và vết thương
Các đốm trắng, nứt nẻ, đau hoặc loét không lành cần được đánh giá xem là nhiễm trùng khoang miệng hay các tổn thương khác.
Điều trị bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc là phương pháp hỗ trợ sau khi điều trị nguyên nhân
Tại Baekrokdam, chúng tôi tư vấn hỗ trợ cho những trường hợp khó chịu do khô mãn tính tái diễn, song song với việc duy trì điều chỉnh thuốc, điều trị bệnh toàn thân và chăm sóc nha khoa.
Quan điểm tư vấn nguyên nhân khô miệng tại Baekrokdam
Xem xét các thay đổi về tình trạng khô sau khi loại trừ tác dụng của thuốc, bệnh toàn thân và tổn thương nha khoa
Tại Baekrokdam, các tình trạng cấp tính như sưng lưỡi, sưng họng đột ngột, khó thở hoặc không thể nuốt được cả nước sẽ được kết nối ngay với đánh giá cấp cứu. Đối với tình trạng khô miệng tái diễn, chúng tôi ưu tiên điều chỉnh thuốc kê đơn, thực hiện các xét nghiệm nguyên nhân tiêu chuẩn như hội chứng Sjögren, tiểu đường và quản lý nha khoa đối với sâu răng hoặc nhiễm trùng. Khi vẫn còn tình trạng khô mãn tính cùng với khó khăn trong giấc ngủ và tiêu hóa, chúng tôi sẽ tư vấn điều trị bổ trợ bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc và tuyệt đối không tự ý yêu cầu bệnh nhân ngừng các loại thuốc cần thiết.Xem xét trước các manh mối về thuốc, khô mắt và đường huyết
Kiểm tra toàn bộ các loại thuốc và thời gian uống, các triệu chứng ở mắt, khớp, cảm giác khát, đi tiểu và kết quả xét nghiệm trước đó.
Theo dõi các thay đổi về sâu răng, nướu và nhiễm trùng
Số lượng sâu răng mới, chảy máu nướu, các đốm trắng hoặc vết loét sẽ được ghi chép cùng với lịch trình điều trị nha khoa.
Đo lường tình trạng khô và chức năng theo cùng một tiêu chuẩn
So sánh số lần uống nước ban đêm, khả năng nuốt thức ăn khô và điểm số khó chịu trước và sau khi điều trị bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc.
Việc chuẩn bị sẵn tên, liều lượng, thời gian uống của tất cả các loại thuốc, ghi chép về tình trạng khô miệng/mắt, kết quả xét nghiệm đường huyết và tự miễn, cùng với kết quả nha khoa gần đây và tình trạng khó nuốt sẽ giúp việc đánh giá nguyên nhân và xác định phạm vi điều trị bổ trợ trở nên dễ dàng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể ngừng ngay loại thuốc gây khô miệng không?
Không. Việc ngừng thuốc đột ngột có thể làm trầm trọng thêm bệnh lý ban đầu. Hãy ghi lại tên thuốc, thời gian uống và các triệu chứng, sau đó tham khảo ý kiến cơ sở kê đơn để điều chỉnh thuốc.
Nếu bị khô mắt thì có phải là bệnh Sjögren không?
Đây là một dấu hiệu khả thi nhưng không dùng để khẳng định. Việc chẩn đoán sẽ dựa trên sự kết hợp giữa tình trạng khô mắt, khô miệng, đau khớp, mệt mỏi cùng kết quả thăm khám và các xét nghiệm cần thiết.
Tôi bị khô miệng nhưng tại sao lại phải đi khám nha khoa?
Nước bọt giúp bảo vệ răng và giảm vi khuẩn. Khi thiếu nước bọt, nguy cơ sâu răng, bệnh nha chu và nhiễm trùng khoang miệng sẽ tăng cao, vì vậy việc khám phòng ngừa và quản lý fluor là rất quan trọng.
Điều trị khô miệng như thế nào?
Điều chỉnh các loại thuốc gây bệnh với cơ sở kê đơn và điều trị các nguyên nhân như bệnh Sjögren, tiểu đường hoặc tổn thương tuyến nước bọt. Bạn có thể uống nước từng ngụm nhỏ, sử dụng kẹo cao su không đường hoặc sản phẩm thay thế nước bọt, đồng thời kết hợp quản lý fluor và khám nha khoa định kỳ.
Tài liệu tham khảo
- NIDCR - Dry MouthCơ sở chính thức về các nguyên nhân do thuốc, bệnh Sjögren, tiểu đường, điều trị ung thư, tổn thương thần kinh và phòng ngừa tổn thương nha khoa.Mở tài liệu
- NIDCR - Sjögren's DiseaseCơ sở liên kết giữa tình trạng khô miệng, khô mắt với khó nhai, khó nuốt, nguy cơ sâu răng, nhiễm trùng và đánh giá tự miễn.Mở tài liệu
Ngày rà soát nội dung:
Thông tin này chỉ hỗ trợ việc tìm hiểu và không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của nhân viên y tế có chuyên môn.