Cảm giác da một bên xuất hiện trước khi phát ban
Có thể xuất hiện các thay đổi trước như tê rần, cảm giác nóng rát, ngứa, hoặc đau ngay cả khi chỉ chạm nhẹ vào quần áo ở một vùng cụ thể.
Triệu chứng ban đầu của Zona thần kinh, phân biệt đau trước khi phát ban và cảm cúm
Zona thần kinh có thể gây cảm giác châm chích, nóng rát hoặc ngứa trên da ở một bên cơ thể vài ngày trước khi phát ban. Sau đó, nếu xuất hiện các đốm đỏ và mụn nước hình dải ở cùng một vị trí, điều quan trọng là phải đi khám càng sớm càng tốt.
Triệu chứng ban đầu của Zona thần kinh
Điểm chính cần nhớ
- 1Quan sát xem cơn đau và thay đổi về da có tập trung ở cùng một vị trí trên một bên cơ thể hay không.
- 2Khi chưa có mụn nước, có thể khó phân biệt với các nguyên nhân khác.
- 3Phát ban và các triệu chứng thần kinh quanh mắt, đầu mũi, tai cần được đánh giá ngay trong ngày.
Mốc thời gian trước và sau khi phát ban
Hãy ghi lại xem cơn đau xuất hiện trước hay mụn nước đã lan đến đâu
Rất khó để khẳng định zona thần kinh chỉ dựa vào cơn đau trước khi phát ban. Khi thấy mụn nước, hãy chụp ảnh lại thời điểm bắt đầu và phạm vi lan rộng, sau đó đi khám càng sớm càng tốt.| Hình ảnh hiện tại | Dấu hiệu nhận biết Zona thần kinh | Khả năng phân biệt kèm theo | Hành động tiếp theo |
|---|---|---|---|
| Đau da một bên trước khi phát ban | Tê rần, nóng rát, ngứa, nhạy cảm ngay cả khi chạm nhẹ vào quần áo | Đau cơ, đau dây thần kinh, đau nội tạng, v.v. | Ghi lại vị trí và thời điểm bắt đầu, quan sát thay đổi trên da |
| Các đốm đỏ hoặc mụn nước hình dải một bên | Tập trung thành cụm ở cùng bên với vùng bị đau | Viêm da tiếp xúc, Herpes simplex, v.v. | Đi khám càng sớm càng tốt, chuẩn bị sẵn hình ảnh và thời gian khởi phát |
| Xung quanh mắt, trán, đầu mũi | Vùng có nguy cơ biến chứng về mắt | Có thể kèm theo đau mắt, đỏ mắt, thay đổi thị lực | Đánh giá ngay trong ngày dù lượng mụn nước ít |
| Mụn nước xung quanh tai | Có thể kèm theo liệt mặt, thay đổi thính lực, chóng mặt | Biến chứng về tai mũi họng và thần kinh | Đánh giá ngay trong ngày |
| Suy giảm miễn dịch hoặc phát ban lan rộng | Lan rộng vượt quá một vùng khu trú điển hình | Nguy cơ nhiễm trùng nặng | Đến cơ sở y tế để đánh giá ngay lập tức, không được chậm trễ |
Những điều phòng khám kiểm tra trước tiên
Không phát ban thì không phải là Zona thần kinh?
Các triệu chứng đau, ngứa, tê có thể xuất hiện trước khi phát ban. Tuy nhiên, vì nguyên nhân gây đau trước khi phát ban rất đa dạng, nên không được tự kết luận là zona thần kinh chỉ dựa trên triệu chứng hoặc tự ý uống thuốc kháng virus.Tìm hiểu về triệu chứng
Zona thần kinh có đặc điểm quan trọng về trình tự thời gian: đau da hoặc nóng rát ở một bên cơ thể xuất hiện trước, sau đó là các đốm đỏ và mụn nước tại cùng vị trí đó. Rất khó để chẩn đoán xác định trước khi phát ban, nhưng khi thấy mụn nước, hãy đi khám càng sớm càng tốt. Đặc biệt, các trường hợp phát ban xung quanh mắt, đầu mũi, tai hoặc lan rộng cần được đánh giá ngay trong ngày.
Biểu hiện thường gặp
Mụn nước mọc thành cụm theo sau vùng đau
Phổ biến là tình trạng các đốm đỏ và mụn nước nhỏ tập trung thành dải dọc theo phân bố dây thần kinh ở một bên thân mình hoặc khuôn mặt.
Khó chịu toàn thân như đau đầu, sốt, ớn lạnh
Trước và sau khi thay đổi về da, có thể kèm theo đau đầu, sốt nhẹ, ớn lạnh, khó chịu trong người, khiến bệnh nhân ban đầu có cảm giác giống như bị cảm cúm.
Những tình trạng có biểu hiện tương tự
Viêm da tiếp xúc
Nếu vùng tiếp xúc với mỹ phẩm mới, miếng dán giảm đau hoặc thực vật bị ngứa và lan ra cả hai bên, có thể nghĩ đến phản ứng tiếp xúc, nhưng không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào hình dạng mụn nước.
Các bệnh lý mụn nước khác với Herpes simplex
Nếu các mụn nước tương tự xuất hiện lặp đi lặp lại quanh môi, bộ phận sinh dục hoặc phát ban lan sang cả hai bên, phương pháp xét nghiệm và điều trị có thể khác với bệnh Zona thần kinh.
Đau cơ, đau dây thần kinh và đau nội tạng
Nếu chỉ có triệu chứng đau ở lưng, ngực hoặc bụng mà không có thay đổi về da, nguyên nhân có thể do hệ cơ xương khớp, thần kinh hoặc nội tạng, vì vậy không kết luận cơn đau nghiêm trọng là do Zona thần kinh.
Điều nên ghi lại trước khi khám
- Thời điểm bắt đầu đau, ngứa và thời điểm xuất hiện mụn nước đầu tiên
- Vị trí chính xác của phát ban (trái, phải, mặt, thân mình, v.v.) và phạm vi lan rộng
- Hình ảnh phát ban, sự thay đổi của mụn nước/vảy kết, và việc có bị sốt, đau đầu, ớn lạnh hay không
- Đau mắt, xung huyết, thay đổi thị lực hoặc đau tai, thay đổi thính lực, liệt mặt
- Các tình trạng ảnh hưởng đến việc lựa chọn điều trị như: đang điều trị ức chế miễn dịch, điều trị ung thư, ghép tạng, mang thai, v.v.
- Hãy đến khám ngay lập tức nếu mụn nước lan rộng hoặc có thay đổi về ý thức, suy giảm sức cơ
Thông tin chi tiết
Trình tự xuất hiện các triệu chứng ban đầu
Thay đổi cảm giác trước khi phát ban
Vài ngày trước đó, một vùng da nhất định có thể có cảm giác tê rần, nóng rát như bị bỏng, ngứa hoặc đau ngay cả khi chỉ chạm nhẹ.
Phát ban hình dải ở một bên cơ thể
Phổ biến là tình trạng phát ban đỏ và mụn nước tập trung xuất hiện ở một bên trái hoặc phải của thân mình, hoặc một bên mặt.
Triệu chứng toàn thân
Có thể đi kèm các triệu chứng như sốt, đau đầu, ớn lạnh, khó chịu trong người, nên thời gian đầu có thể cảm thấy giống như bị cảm cúm hoặc đau cơ.
Dấu hiệu phân biệt với các bệnh lý về da và đau khác
Khác biệt với đau cơ
Điểm mấu chốt là không chỉ đau khi ấn vào cơ, mà bề mặt da có cảm giác nóng rát hoặc trở nên nhạy cảm ngay cả với cổ áo.
Khác biệt với viêm da tiếp xúc
Hãy xem xét liệu tổn thương tập trung ở một bên theo phân bố dây thần kinh thay vì xuất hiện đối xứng hai bên hoặc theo phạm vi tiếp xúc. Không thể khẳng định chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài.
Khác biệt với Herpes simplex (mụn rộp đơn thuần)
Các mụn nước nhỏ tái phát quanh môi hoặc bộ phận sinh dục có khả năng là Herpes simplex, vì vậy vị trí và tiền sử tái phát sẽ được xác nhận trong quá trình thăm khám.
Việc cần làm khi phát hiện
Đi khám càng sớm càng tốt
Điều trị kháng virus càng sớm càng hiệu quả; tài liệu lâm sàng của CDC cho biết điều trị trong vòng 72 giờ kể từ khi bắt đầu triệu chứng là hiệu quả nhất.
Che mụn nước và rửa tay
Không gãi, hãy che mụn nước lại và rửa tay thường xuyên để giảm nguy cơ lây truyền virus cho những người chưa có miễn dịch với bệnh thủy đậu.
Chụp ảnh và ghi chép thời gian
Việc ghi lại thời điểm bắt đầu phát ban, liệu cơn đau có xuất hiện trước hay không và phạm vi lan rộng sẽ giúp ích cho việc chẩn đoán.
Câu hỏi thường gặp
Cơn đau zona thần kinh có xuất hiện trước khi phát ban không?
Có thể. Các triệu chứng đau, ngứa, tê có thể xuất hiện trước vài ngày, nhưng chỉ với giai đoạn này thì rất khó để phân biệt với các loại đau khác.
Zona thần kinh có xuất hiện ở cả hai bên cơ thể không?
Thông thường, bệnh xuất hiện ở một bên của cơ thể hoặc khuôn mặt. Ở những người suy giảm miễn dịch, bệnh hiếm khi có thể lan rộng hơn, vì vậy cần được đánh giá nhanh chóng.
Nếu mụn nước nhỏ thì tôi có thể theo dõi thêm vài ngày không?
Nếu nghi ngờ bị zona thần kinh, tốt nhất bạn nên đi khám sớm bất kể kích thước mụn nước. Đặc biệt, việc đánh giá ngay trong ngày là rất quan trọng nếu phát ban quanh mắt, tai hoặc trong tình trạng suy giảm miễn dịch.
Tài liệu tham khảo
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) — Triệu chứng và biến chứng của zona thần kinhPhát ban dạng dải một bên, đau và ngứa trước khi phát ban, biến chứng ở mắt và taiMở tài liệu
- CDC — Tổng quan lâm sàng về zona thần kinhĐiều trị bằng thuốc kháng virus hiệu quả nhất trong vòng 72 giờ kể từ khi bắt đầu xuất hiện triệu chứngMở tài liệu
- CDC — Nguyên nhân, lây truyền và điều trị zona thần kinhLây truyền virus thủy đậu-zona, quản lý phát ban và thăm khám sớmMở tài liệu
Ngày rà soát nội dung:
Thông tin này chỉ hỗ trợ việc tìm hiểu và không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của nhân viên y tế có chuyên môn.