Giám định y khoa최연승대표원장
Cho em hỏi cách giảm cân bằng máy chạy bộ. Có phải cứ chạy thật nhiều, thật nhanh là sẽ giảm cân được không ạ?
Không nên chạy bừa đâu ạ. Đầu tiên cần xem thể chất: nếu thuộc Tỳ hư (tỳ vị hư nhược) mà chạy quá sức sẽ tiêu hao khí huyết, khiến cơ thể càng mệt mỏi và dễ tăng cân lại. Cường độ nên để ở mức 'thở gấp nhưng vẫn nói chuyện được', mỗi lần 30–40 phút, tuần 4–5 buổi. Tập xong uống nước ấm, tránh nước lạnh để khỏi tổn thương Tỳ. Nên ăn nhẹ trước khi tập khoảng 1 tiếng.
Giảm cân bằng máy chạy bộ không đơn giản là chạy càng nhiều càng tốt. Theo Đông y, thể chất mỗi người khác nhau nên phản ứng cũng hoàn toàn khác biệt.
1. **Nhận biết thể chất trước** – Nếu là người có thể chất hàn (lạnh trong) hoặc Tỳ hư (tỳ vị hư nhược, 脾虛), chạy quá sức sẽ tiêu hao khí huyết (氣血), khiến cơ thể chỉ còn mệt mỏi. Tôi cũng từng mắc sai lầm này: nghĩ 'càng đốt năng lượng càng giảm cân', ai ngờ lại thèm ăn dữ dội. Tỳ hư nghĩa là chức năng tỳ vị đã suy yếu, nếu lại tiêu hao khí quá mức bằng vận động mạnh, khí hóa thủy thấp bị trì trệ, dễ sinh ra đàm ẩm (痰飮) – khiến việc giảm cân càng khó khăn hơn.
2. **Điều chỉnh cường độ** – Nên giữ ở mức 60–70% nhịp tim tối đa, tức là thở gấp nhưng vẫn nói chuyện lưu loát được. Với thể chất Can uất (gan khí uất, 肝鬱), vận động quá mạnh sẽ khiến hỏa khí bốc lên, làm tăng hormone gây căng thẳng. Những người này nên đi bộ nhanh đều đặn thay vì chạy nước rút ngắt quãng (interval).
3. **Thời gian và tần suất** – Mỗi lần 30–40 phút, tuần tập 4–5 buổi là đủ. Nếu ban đầu đã tham chạy 1 tiếng, không chỉ phân hủy mỡ mà còn suy hao khí huyết, dễ rơi vào hiệu ứng yoyo (giảm rồi tăng lại nhanh). Vì mục tiêu là cải thiện thể chất, nên chọn mức độ duy trì được lâu dài.
4. **Uống nước đúng cách** – Tuyệt đối không uống nước đá hoặc nước lạnh khi đang tập! Đông y cho rằng nước lạnh sẽ làm tổn thương Tỳ, sinh ra thủy thấp (水濕). Nên uống nước hơi ấm hoặc trà gừng (sinh khương), mỗi lần một ít.
5. **Thời điểm ăn** – Tập ngay sau bữa no dễ khiến thức ăn không tiêu, gây trướng bụng (phục trướng, 腹胀); tập lúc đói lại khiến khí huyết không đủ, dễ chóng mặt. Tốt nhất là ăn nhẹ (nửa quả chuối hay một lát bánh mì) trước khi tập 1 tiếng để dạ dày thoải mái.
Cuối cùng, dù tập gì cũng cần 'lắng nghe cơ thể mình đang ở trạng thái nào'. Chỉ khi phương pháp phù hợp với thể chất, bạn mới giảm cân bền vững, không yoyo và thực sự khỏe mạnh.