Giám định y khoa최연승대표원장
Tôi thường bị tăng cân trở lại sau khi giảm cân (hiệu ứng yoyo), làm sao để ngăn chặn tình trạng này?
Hiện tượng yoyo không đơn thuần là do thiếu ý chí mà là do 'điểm thiết lập' (set-point) mà cơ thể ghi nhớ. Tùy vào tình trạng hiện tại mà có cách xử lý khác nhau: nếu bạn bị giảm chuyển hóa do nhịn ăn cấp tốc, ưu tiên hàng đầu là phục hồi để tăng cường chuyển hóa cơ bản; ngược lại, nếu bạn bị tái tăng cân do không kiểm soát được cơn thèm ăn, bạn cần cải thiện thể chất để loại bỏ những cơn đói giả. Việc xác định chính xác cơ thể đang gặp vấn đề ở đâu là bước quan trọng nhất.
Tôi rất thấu hiểu cảm giác này vì trước đây tôi cũng từng thử nhịn ăn một cách mù quáng, kết quả là cơ thể mệt mỏi, chóng mặt và cân nặng tăng lại rất nhanh. Qua tìm hiểu, tôi nhận ra hiện tượng yoyo xảy ra khi 'sự cân bằng của cơ thể' bị phá vỡ.
Đầu tiên, với những người giảm cân nhanh bằng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, khả năng cao bạn đang rơi vào trạng thái 'Tỳ hư' (脾虛 - chức năng lá lách/tiêu hóa bị suy yếu). Khi chức năng Tỳ suy giảm, khả năng hấp thụ và hiệu suất chuyển hóa giảm theo, khiến cơ thể dễ tăng cân dù chỉ ăn một lượng nhỏ. Trong trường hợp này, thay vì tiếp tục nhịn ăn, điều quan trọng là phải phục hồi chức năng hệ tiêu hóa để 'kích hoạt' lại công tắc chuyển hóa của cơ thể.
Ngược lại, nếu bạn bị yoyo do không thể kiểm soát sự thèm ăn, cần xem xét đến tình trạng 'Đàm ẩm' (痰飮 - chất cặn bã tích tụ) và 'Ứ huyết' (瘀血 - máu lưu thông kém). Đàm ẩm là các chất thải tích tụ trong cơ thể, còn Ứ huyết là tình trạng máu bị đình trệ. Khi những yếu tố này cản trở lưu thông máu, tín hiệu no từ dạ dày truyền đến não bị chậm lại, dẫn đến việc ăn quá mức. Chỉ khi loại bỏ được những 'cặn bã' không cần thiết này, cơn thèm ăn mới được kiểm soát.
Tóm lại, người bị suy giảm chức năng chuyển hóa cần tập trung vào 'phục hồi năng lượng', còn người có nhiều chất cặn bã cần tập trung vào 'cải thiện lưu thông'. Vì thể chất và trạng thái mỗi người là khác nhau, chìa khóa để giảm cân không bị yoyo chính là được chẩn đoán chính xác thể trạng và tìm ra phương pháp quản lý phù hợp cho riêng mình.