Giám định y khoa최연승대표원장
Khi bị căng thẳng, tôi thường hay ăn uống vô độ, làm thế nào để cải thiện?
Trước hết, bạn cần nhận thức rằng căng thẳng kích thích cảm giác thèm ăn, đó là bước đầu tiên. Ăn uống đều đặn, ưu tiên protein và rau củ trước thay vì thực phẩm làm tăng đường huyết đột ngột. Theo Đông y, nguyên nhân có thể do can khí uất kết hoặc tỳ hư, cần xem xét thể trạng cá nhân. Nếu cần, thuốc Bắc hoặc châm cứu có thể giúp điều hòa phản ứng stress. Quan trọng là tiến hành từ từ, không ép buộc bản thân.
**1. Nhận thức về căng thẳng**
Căng thẳng làm tắc nghẽn khí của can (gan), cản trở tuần hoàn khí huyết và ảnh hưởng đến hormone kiểm soát cảm giác thèm ăn như leptin và ghrelin. Chỉ cần nhận ra 'mình đang ăn vì căng thẳng' đã là bước đầu phá vỡ vòng luẩn quẩn. Tôi cũng từng nhiều lần đứng trước tủ lạnh sau giờ làm, nên rất đồng cảm.
**2. Điều chỉnh thói quen ăn uống – bảo vệ tỳ vị**
Sự biến động đường huyết đột ngột dễ dẫn đến ăn uống vô độ. Hãy ăn sáng, trưa, tối đều đặn, ưu tiên protein và chất xơ thay vì tinh bột và đồ ngọt. Trong Đông y, tỳ vị suy yếu khiến khả năng kiểm soát ăn uống giảm. Nếu bạn thuộc thể tỳ hư, nên dùng cháo ấm hoặc rau củ hấp để giảm gánh nặng tiêu hóa.
**3. Tiếp cận cá nhân hóa dựa trên thể chất**
Cùng một mức căng thẳng, nhưng kiểu ăn uống vô độ khác nhau tùy thể trạng. Ví dụ, người can uất thường thèm đồ mặn, cay; người tỳ hư dễ thèm đồ ngọt. Khi chưa rõ thể chất, tôi đã từng mất nhiều thời gian thử sai. Quan sát phản ứng cơ thể và tham khảo ý kiến thầy thuốc để xác định thể chất (như thái dương nhân, thiếu dương nhân...) sẽ hiệu quả lâu dài. Mỗi thể chất có chế độ ăn và sinh hoạt khác nhau, không nên áp dụng máy móc.
**4. Sử dụng thuốc Bắc và châm cứu để giảm phản ứng stress**
Thuốc Bắc kết hợp các vị sơ can (làm thông khí gan) hoặc bổ tỳ, tùy theo thể trạng. Châm cứu giúp ổn định thần kinh tự chủ, giảm nồng độ cortisol (hormone stress). Liệu pháp này không phải 'phép màu' làm mất ngay cảm giác thèm ăn, nhưng tạo ra không gian để bạn tự điều chỉnh. Điều quan trọng là không tạo áp lực thay đổi hoàn hảo ngay lập tức, mà từng bước nhỏ một.