Giám định y khoa최연승대표원장
Mỗi khi bị căng thẳng, tôi lại ăn uống vô độ, làm thế nào để cải thiện?
Đây là vấn đề nhiều người gặp phải. Y học cổ truyền phân loại chứng ăn uống vô độ do căng thẳng thành hai dạng chính: một là thể can khí uất kết – do stress làm khí can ứ trệ, gây bùng phát cảm giác thèm ăn; hai là thể tỳ hư – stress làm suy yếu chức năng tỳ, khiến không kiểm soát được cơn đói. Cần thăm khám để xác định chính xác thể bệnh và có hướng điều trị phù hợp.
Ăn uống vô độ do căng thẳng không đơn thuần là vấn đề ý chí, mà là dấu hiệu cơ thể mất cân bằng. Trong y học cổ truyền, cảm xúc và tạng phủ có mối liên hệ mật thiết.
Thứ nhất, thể **can khí uất kết (肝氣鬱結)**: Khi stress tích tụ, khí can bị tắc nghẽn gây uất kết. Can chủ về tiêu hóa và điều tiết cảm xúc, khi có vấn đề sẽ làm giảm khả năng kiềm chế, dẫn đến thèm đồ ngọt hay tinh bột (kiểu ‘stress ăn socola’). Điều trị cần dùng thuốc sơ can bình can (疏肝平肝) kết hợp tư vấn tâm lý và bài tập thở.
Thứ hai, thể **tỳ hư (脾虛)**: Căng thẳng kéo dài làm suy yếu chức năng tỳ (tỳ chủ vận hóa thức ăn thành năng lượng). Khi tỳ yếu, cơ thể lầm tưởng thiếu năng lượng nên thúc đẩy ăn liên tục, dù thực tế khó tiêu, đầy bụng. Trường hợp này cần dùng thuốc bổ tỳ ích khí (補脾益氣) và duy trì bữa ăn đều đặn.
Dù thể nào, điều trị lâu dài cần kết hợp thuốc với điều chỉnh thói quen ăn uống. Ví dụ, thể can khí uất kết nên đi bộ hoặc tập thể dục để thông khí; thể tỳ hư nên ăn cháo ấm, thức ăn mềm. Chỉ dùng thuốc đơn thuần dễ bị tái phát.
Mẹo thực tế: Khi cơn thèm ăn ập đến, hãy uống một cốc nước rồi chờ 10 phút, tự hỏi ‘mình đói thật hay chỉ do stress?’. Tuy nhiên, nhiều trường hợp khó tự điều chỉnh, nên đến cơ sở y học cổ truyền để được tư vấn cụ thể.