Giám định y khoa최연승대표원장
Mỗi khi căng thẳng, tôi lại ăn uống vô độ. Y học cổ truyền Hàn Quốc giải quyết vấn đề này như thế nào?
Ăn uống vô độ do căng thẳng chia làm hai dạng: dạng Can uất (gan khí uất kết) khi tức giận, bồn chồn; dạng Tỳ hư (tỳ vị suy yếu) khi kiệt sức, thèm ngọt. Dạng trước cần sơ can giải uất, dạng sau cần kiện tỳ. Quan trọng là xác định thể trạng và mô hình bệnh trước. Tôi cũng từng loay hoay mới nhận ra.
Ăn uống vô độ do căng thẳng thực sự rất khó chịu, tôi hiểu cảm giác đó. Trong Y học cổ truyền Hàn Quốc, nguyên nhân được chia làm hai nhánh chính.
Thứ nhất, dạng 'Can uất' (gan uất). Gan là tạng chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ căng thẳng. Khi căng thẳng tích tụ, khí gan bị ứ trệ (uất kết), khiến khả năng kiểm soát xung động suy giảm. Lúc này người bệnh thường thèm đồ mặn, cay, thịt. Các triệu chứng kèm theo như bứt rứt, tức ngực, đầy bụng. Điều trị bằng các vị thuốc sơ can giải uất như sài hồ, bạch thược, kết hợp châm cứu.
Thứ hai, dạng 'Tỳ hư' (tỳ vị suy yếu). Do căng thẳng kéo dài hoặc ăn uống thất thường làm suy yếu chức năng tỳ. Tỳ là 'tạng trung tâm' chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Khi tỳ yếu, đường huyết dao động, cơ thể đòi hỏi đường gấp, dẫn đến thèm đồ ngọt như bánh, kẹo, cơm nếp. Kèm theo khó tiêu, phân lỏng hoặc táo bón. Điều trị ưu tiên bổ tỳ bằng hoàng kỳ, bạch truật, nhân sâm kết hợp điều chỉnh chế độ ăn.
Một dạng phổ biến khác là 'Can Tỳ bất hòa' – cả hai tạng đều rối loạn. Căng thẳng làm uất gan, gan uất lại làm suy tỳ, tạo vòng luẩn quẩn. Cần điều hòa cả gan và tỳ.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh: ăn uống vô độ do stress không phải là vấn đề ý chí, mà là do hệ chuyển hóa tạm thời bị rối loạn. Trong khám bệnh, thầy thuốc sẽ xem mạch, lưỡi và sờ bụng để xác định tình trạng 'uất kết' hay 'hư nhược'. Khi đã xác định đúng hướng, nhiều người cải thiện nhanh chóng.