Q. Làm thế nào để ngăn ngừa hiện tượng tăng cân trở lại sau khi giảm cân?

Khi bệnh nhân nói về 'hiệu ứng yo-yo', hầu hết đều chia sẻ cảm giác chung: 'Nhịn ăn rồi mà vẫn tăng cân nhanh hơn', 'Trước đây không ăn là giảm, giờ không giảm nữa'. Thực ra đây không phải vấn đề ý chí, mà là phản ứng duy trì cân bằng nội môi của cơ thể. Đặc biệt với người dùng thuốc như Wegovy hay Saxenda, tác dụng ức chế thèm ăn mạnh khiến lượng thức ăn giảm rất nhiều so với bình thường. Khi ngưng thuốc, sự thèm ăn quay trở lại mãnh liệt, cơ thể 'nhớ' khoảng thời gian thiếu ăn và tăng cường dự trữ năng lượng tối đa. Trong TKM, quá trình này được gọi là 'vòng xoắn ác của tỳ hư và đàm ẩm (비허와 담음의 악순환)'. Tỳ (lá lách) là cơ quan chuyển hóa, hấp thu thức ăn và phân phối năng lượng khắp cơ thể. Khi giảm cân đột ngột làm giảm lượng thức ăn nạp vào, chức năng tỳ bị suy giảm. Chất dinh dưỡng không được hấp thụ đúng cách sẽ tích tụ thành 'đàm ẩm (痰飮)' trong cơ thể, và đàm ẩm lại làm suy yếu tỳ thêm, tạo thành vòng xoắn khiến trao đổi chất ngày càng giảm. Kết quả là dù ăn ít nhưng vẫn tăng cân, cơ thể chuyển sang 'thể tạng dễ béo'. Ngược lại, những người giảm cân chủ yếu bằng tập luyện và ăn kiêng mà vẫn bị yo-yo thì nguyên nhân chính thường là khí huyết suy不足 thay vì tỳ hư. Khi hoạt động quá sức mà dinh dưỡng không đủ, cơ thể phân hủy cơ bắp để lấy năng lượng, làm giảm khối lượng cơ và的基础 обмен (trao đổi chất cơ bản) giảm theo. **Phương pháp tiếp cận khác nhau tùy nguyên nhân:** **A. Trường hợp giảm cân nhanh (dùng thuốc hoặc nhịn ăn gắt gao) →** Ưu tiên phục hồi chức năng tỳ. Dùng thuốc bắc như Bổ Trung Ích Khí Tang (補中益氣湯) để hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường niêm mạc đường tiêu hóa; đồng thời song song giải độc gan thận. Ăn uống theo nguyên tắc 'ít nhiều bữa, thức ăn ấm nóng' sẽ rất hữu ích. **B. Trường hợp giảm cân bằng tập luyện và ăn kiêng mà bị yo-yo →** Cần bổ sung khí huyết trước. Nếu tay chân lạnh, mệt mỏi dai dẳng thì có thể là khuyết huyết (血虛), nên dùng các vị thuốc bổ huyết như Đương Quy (當歸), Thục Địa Hoàng (熟地黃) để tái tạo kho dự trữ năng lượng cho cơ thể. Kết hợp tập luyện kháng cự nhẹ nhàng để xây dựng cơ bắp từ từ. Điều quan trọng nhất không phải là 'tự tin lần này sẽ khác', mà là 'quản lý cơ thể để không bị stress'. Trước đây tôi từng tự tin nói với bệnh nhân 'cứ làm theo thế này thì không thể không giảm', để rồi họ quay lại với hiệu ứng yo-yo - điều đó khiến tôi rất suy ngẫm. Vì vậy, tôi luôn dặn dò: 'Điều quan trọng không phải là tốc độ giảm cân, mà là sau khi giảm, cơ thể có thoải mái đến đâu'. Tại phòng khám Y học cổ truyền, chúng tôi sẽ phân tích từng yếu tố như tỳ hư, đàm ẩm, ứ huyết theo thể trạng và lịch sử giảm cân của từng người để đưa ra phác đồ phù hợp. Hãy đến tư vấn mà không có gì phải lo lắng nhé.