Tôi cũng là một bác sĩ Đông y, nhưng tôi từng nhiều lần trải qua cảm giác hối tiếc khi tự nhủ 'chỉ ăn một ngày thôi' rồi cuối cùng lại làm hỏng cả kế hoạch của nhiều ngày sau đó. Cảm giác đó thực sự rất mệt mỏi. Cheat day là một chiến lược nhằm đánh lừa não bộ rằng cơ thể không bị bỏ đói, từ đó tạm thời kéo tăng mức chuyển hóa cơ bản vốn đã bị giảm sút. Tuy nhiên, đối với những người có chức năng tiêu hóa yếu, trong Đông y gọi là tình trạng 'Tỳ hư' (脾虛 - chức năng tỳ vị suy giảm), việc đột ngột nạp thực phẩm cao calo sẽ dễ dẫn đến tình trạng phù nề nghiêm trọng hoặc khó tiêu hơn là tăng cường chuyển hóa. Ngược lại, việc điều chỉnh thực đơn thông thường giúp duy trì mức đường huyết ổn định, tạo cảm giác an tâm cho cơ thể. Thế nhưng, trong môi trường công sở, việc giữ đúng nhịp độ này do các mối quan hệ xã hội là điều rất khó khăn. Qua kinh nghiệm thực tế, tôi nhận ra điểm cốt lõi là: 'Cơ thể bạn hiện tại có khả năng xử lý được những gì'. Trong Đông y, chúng tôi xem xét mức độ của 'Đàm ẩm' (痰飮 - chất cặn bã, dịch cơ thể tích tụ) và 'Ứ huyết' (瘀血 - máu lưu thông kém, đình trệ). Nếu cơ thể đang tích tụ nhiều độc tố, việc cheat day quá mức sẽ phản tác dụng; ngược lại, nếu chỉ kiêng khem quá mức sẽ làm suy giảm khí lực, dễ dẫn đến hiệu ứng yoyo (tăng cân trở lại). | Phân loại | Phương pháp Cheat Day | Điều chỉnh thực đơn thông thường | | :--- | :--- | :--- | | Chiến lược chính | Kích thích chuyển hóa và bù đắp định kỳ | Duy trì lượng nạp vào nhất quán | | Cảm nhận tâm lý | Độ thỏa mãn ngắn hạn cao | Cần sự kiên nhẫn và tự kiểm soát | | Ảnh hưởng vật lý | Chỉ số Insulin có thể thay đổi đột ngột | Đường huyết và chuyển hóa ổn định | | Yếu tố rủi ro | Nguy cơ ăn quá độ và rối loạn tiêu hóa | Cảm giác hụt hẫng tâm lý khi chạm ngưỡng chững cân | | Đối tượng khuyên dùng | Người có ý chí yếu hoặc áp lực tâm lý cao | Người có lối sống và sinh hoạt điều độ | | Góc nhìn Đông y | Gây áp lực tiêu hóa khi bị Tỳ hư (脾虛) | Giảm tốc độ chuyển hóa khi khí lực suy giảm | Thay vì nói phương pháp nào tốt hơn, tôi cho rằng việc điều chỉnh sao cho phù hợp với khả năng tiêu hóa và mức độ chuyển hóa hiện tại của quý vị mới là hiệu quả nhất. Khi đến phòng khám, tôi sẽ cùng quý vị đánh giá xem trạng thái cơ thể hiện tại có phù hợp để áp dụng cheat day hay không.