Q. Tôi muốn bắt đầu chế độ ăn kiêng phù hợp với thể chất của mình thì phải làm thế nào?

Chế độ ăn kiêng theo thể chất là quá trình tìm ra con đường phù hợp với riêng mình. Trước khi trở thành thầy thuốc Đông y, tôi chỉ biết sơ qua về thuyết Tứ tượng (Sasang), nhưng khi thực hành lâm sàng mới thấy thể chất quyết định rất lớn đến thành bại của việc giảm cân. Khi bệnh nhân đến lần đầu, chúng tôi tiếp cận theo các bước sau: Bước 1: Xác định thể chất. Thông qua tư vấn kết hợp với mạch chẩn, thiệt chẩn và vấn chẩn để phân loại xem người đó thuộc Thái Dương, Thái Âm, Thiếu Dương hay Thiếu Âm. Điều quan trọng không chỉ là phân loại tính cách mà còn đánh giá trạng thái mạnh yếu của tạng phủ. Ví dụ, người Thái Âm có Can tương đối mạnh và Phế yếu, nên khi giảm cân cần bổ Phế và điều hòa Can. Bước 2: Kiểm tra thói quen sinh hoạt. Mỗi thể chất có thực phẩm phù hợp và cần tránh khác nhau. Người Thiếu Dương tiêu hóa khá tốt nhưng nhiều nhiệt nên tránh đồ lạnh; người Thái Âm chuyển hóa chậm nên hạn chế đồ dầu mỡ. Vận động cũng vậy, người Thiếu Âm hợp với bài tập aerobic nhẹ, còn người Thái Dương có thể hiệu quả hơn với bài tập sức mạnh. Ở bước này, chúng tôi đưa ra hướng dẫn cụ thể theo từng thể chất. Bước 3: Kê đơn thuốc Đông y. Bồi bổ tạng phủ yếu hoặc loại bỏ yếu tố cản trở giảm cân. Mô hình thường gặp là Tỳ hư – khi chức năng Tỳ yếu, cơ thể không xử lý tốt thức ăn dễ gây tăng cân và mệt mỏi. Khi đó dùng các vị bổ Tỳ khí làm nền, kết hợp xử lý Đàm ẩm hoặc Ứ huyết nếu có. Thuốc không nhằm giảm cân trực tiếp, mà giúp cơ thể tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng. Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh. Thông thường sau 2–4 tuần tái khám, kiểm tra mạch, rêu lưỡi và cảm nhận của bệnh nhân. Thể chất không cố định mà thay đổi theo môi trường sống, nên cần điều chỉnh đơn thuốc và lời khuyên từng thời điểm. Ví dụ nếu bệnh nhân nói 'dạo này stress nhiều, tiêu hóa kém' thì bổ sung hướng giải Can khí uất kết. Bước 5: Chiến lược duy trì lâu dài. Sau khi cân nặng ổn định, hướng dẫn cách duy trì phù hợp thể chất để tránh tăng cân trở lại. Ở giai đoạn này, việc củng cố thói quen ăn uống và vận động quan trọng hơn dùng thuốc. Cuối cùng, giảm cân không phải chuyện 'làm một lần là xong', mà là học cách lắng nghe tín hiệu của cơ thể. Toàn bộ quá trình đều được triển khai dựa trên việc đồng hành cùng bệnh nhân, xem xét nhịp sống và những khó chịu cụ thể. Tôi không thể nói 'làm theo cách này chắc chắn giảm', nhưng ít nhất sẽ giúp bệnh nhân tránh được những sai lầm không đáng có.