Bạn có cảm thấy khó thở và tim đập nhanh khi leo cầu thang dù trước đây vẫn bình thường, hoặc cảm thấy mệt mỏi không giảm dù đã nghỉ ngơi? Khi bị thiếu máu, cơ thể thiếu hemoglobin vận chuyển oxy, khiến tim phải đập nhanh hơn và nhịp thở tăng lên để bù đắp. Các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, giảm tập trung, da xanh xao, chân tay lạnh cũng có thể xuất hiện, nhưng thiếu máu nhẹ có thể không có triệu chứng nào. Thay vì tự ý uống thuốc sắt chỉ dựa trên triệu chứng, việc xét nghiệm máu để xác định tình trạng thiếu máu và nguyên nhân như thiếu sắt hay xuất huyết sẽ an toàn hơn.
Hướng dẫn về triệu chứng thiếu máu
Thu thập manh mối nguyên nhân trước khi thăm khám
| Tình huống sinh hoạt | Những thay đổi thường thấy ở người thiếu máu | Nguyên nhân cần xác nhận cùng | Xét nghiệm/Hành động tiếp theo |
|---|---|---|---|
| Đi bộ, leo cầu thang | Khó thở và đánh trống ngực nhanh hơn trước | Bệnh tim, phổi, suy giảm thể lực | Ghi lại khoảng cách/số tầng gây triệu chứng và thời gian hồi phục |
| Khi đứng dậy hoặc đứng lâu | Chóng mặt, đau đầu, giảm tập trung | Mất nước, huyết áp thấp, bệnh về tai | Ghi lại tư thế, thời gian kéo dài và kiểm tra CBC |
| Tệ hơn sau kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi đại tiện | Mệt mỏi và xanh xao ngày càng trầm trọng | Kinh nguyệt nhiều, xuất huyết tiêu hóa | Thông báo đầy đủ về lượng kinh nguyệt, phân đen hoặc phân có máu |
| Thèm ăn đá hoặc thay đổi ở móng tay, lưỡi | Dấu hiệu có thể đi kèm với thiếu sắt | Thiếu dinh dưỡng, vấn đề hấp thu, xuất huyết mãn tính | Tư vấn xét nghiệm nguyên nhân như CBC, sắt, ferritin |
| Đau ngực, ngất xỉu, khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi | Thiếu máu nặng hoặc nguyên nhân cấp cứu khác | Xuất huyết đang hoạt động, vấn đề về tim | Đánh giá ngay lập tức, không chờ đến lịch hẹn |
Những điều phòng khám kiểm tra trước tiên
Thay vì chỉ nhìn vào triệu chứng chóng mặt, các triệu chứng thiếu máu thường được theo dõi qua những thay đổi như khó thở, đánh trống ngực và thời gian hồi phục chậm hơn khi thực hiện cùng một hoạt động như trước đây. Vì mức độ nghiêm trọng tùy thuộc vào tốc độ giảm chỉ số thiếu máu và tình trạng tim, phổi, nên cần xác nhận bằng xét nghiệm CBC, đồng thời chuẩn bị các thông tin về xuất huyết, thiếu sắt, B12, folate hoặc bệnh mãn tính.
Bạn có thể cảm thấy khó thở hoặc đánh trống ngực khi thực hiện các hoạt động trước đây vốn bình thường như đi bộ hoặc leo cầu thang, và có thể mất nhiều thời gian hơn để hồi phục sau khi nghỉ ngơi. Hãy so sánh khoảng cách gây triệu chứng và thời gian hồi phục.
Khi việc vận chuyển oxy bị thiếu hụt, bạn có thể gặp tình trạng suy nhược, đau đầu hoặc cảm giác mơ màng, nhưng rối loạn giấc ngủ, bệnh tuyến giáp hoặc nhiễm trùng cũng có biểu hiện tương tự. Không tự ý uống thuốc sắt chỉ dựa trên triệu chứng.
Thèm ăn đá, thay đổi ở móng tay và lưỡi có thể là dấu hiệu của thiếu sắt. Nếu có tình trạng tê bì tay chân, mất thăng bằng khi đi hoặc thay đổi trí nhớ, cần đánh giá kết hợp giữa thiếu B12 và các nguyên nhân về hệ thần kinh.
Nếu cảm giác choáng váng thoáng qua hoặc cảm giác xoay tròn khi đứng dậy là chủ yếu, thì thường có các nguyên nhân khác ngoài thiếu máu. Hãy ghi lại tư thế, mạch đập, tình trạng nước trong cơ thể và thời gian kéo dài.
Nếu có các triệu chứng như đau ngực, nhịp tim không đều, khó thở khi nằm hoặc giảm độ bão hòa oxy, chúng tôi sẽ không chỉ chẩn đoán là do thiếu máu. Nếu bạn cảm thấy khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi, cần được đánh giá y tế ngay lập tức.
Mệt mỏi và giảm tập trung cũng xuất hiện trong các bệnh lý tuyến giáp, ngưng thở khi ngủ, trầm cảm hoặc nhiễm trùng. Chúng tôi sẽ xem xét kết quả xét nghiệm CBC cùng với những thay đổi về cân nặng, giấc ngủ, sốt và đau.
Bạn có thể cảm thấy kiệt sức dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, và những công việc nhà hay công việc thường ngày trở nên quá sức.
Bạn có thể cảm thấy khó thở, tim đập nhanh hoặc thình thịch khi đi bộ hoặc leo cầu thang.
Bạn có thể cảm thấy choáng váng khi đứng dậy, nặng đầu hoặc khó tập trung, tuy nhiên điều này cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác.
Khó có thể phán đoán chỉ qua màu da, nhưng môi, kết mạc mắt và dưới móng tay có thể trông xanh xao hơn bình thường.
Bạn có thể nhạy cảm hơn với cái lạnh, chân tay lạnh hoặc dễ bị mệt mỏi.
Nếu bạn thường xuyên thèm ăn đá, có thay đổi ở móng tay hoặc đau lưỡi, hãy kiểm tra thêm khả năng thiếu sắt.
Kiểm tra tình trạng kinh nguyệt nhiều, phân đen, phân có máu, chảy máu cam thường xuyên và tiền sử phẫu thuật hoặc sinh con gần đây.
Không chỉ là việc hấp thụ sắt, vitamin B12, folate mà các vấn đề về hấp thu ở đường tiêu hóa cũng có thể là nguyên nhân.
Các bệnh lý về thận, viêm nhiễm, bệnh tự miễn có thể gây thiếu máu ngay cả khi lượng sắt trong cơ thể đầy đủ.
Không nhất thiết. Vì có thể bỏ sót nếu chỉ dựa vào màu da, nên chúng tôi xem xét kết hợp cả triệu chứng và xét nghiệm máu.
Nguyên nhân gây thiếu máu rất đa dạng và việc dư thừa sắt cũng có thể gây hại. Trước tiên, hãy thực hiện xét nghiệm CBC và xét nghiệm sắt, ferritin nếu cần thiết.
Cần kiểm tra các nguyên nhân khác như huyết áp, mất nước, tai, tim hoặc hệ thần kinh. Hãy ghi lại tư thế gây ra triệu chứng và thời gian kéo dài để bác sĩ thăm khám.
Ngày rà soát nội dung:
Thông tin này chỉ hỗ trợ việc tìm hiểu và không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của nhân viên y tế có chuyên môn.
