Giám định y khoa최연승대표원장
Tôi ăn kiêng nhưng cứ bị tăng cân trở lại (yo-yo), có cách nào phòng tránh không?
Để phòng tránh hiệu ứng yo-yo, bạn nên kiểm tra lại lối sống hiện tại. ✓ Bữa ăn có thất thường không? Bỏ bữa sáng hoặc ăn tối muộn làm rối loạn nhịp trao đổi chất, dễ gây yo-yo. ✓ Đã ăn đủ protein chưa? Duy trì khối cơ để không giảm chuyển hóa cơ bản. ✓ Ngủ 6-8 tiếng? Thiếu ngủ làm rối loạn hormone thèm ăn, gây ăn quá độ. ✓ Có quản lý theo thể trạng Đông y (tỳ hư, ứ huyết...) không? Cùng một chế độ ăn kiêng nhưng hiệu quả và nguy cơ yo-yo khác nhau tùy thể trạng.
Ở những người bị yo-yo lặp lại, thường thấy mô hình 'hạn chế cực đoan' sau đó 'phục hồi bùng nổ'. Theo Đông y, quá trình này dễ dẫn đến chứng tỳ hư (tỳ vị suy yếu). Tỳ là cơ quan trung tâm tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng; nếu chịu áp lực, thức ăn không được sử dụng đúng cách mà tích tụ thành mỡ hoặc đàm ẩm (chất thải dính). Đàm ẩm làm chậm giảm cân và tạo vòng luẩn quẩn yo-yo. Ngoài ra, căng thẳng do ăn kiêng gây ứ huyết, dẫn đến phù nề cục bộ hoặc chứng lạnh, khiến việc kiểm soát cân nặng khó hơn. Điều cốt lõi là không chỉ giảm calo mà phải tạo nền tảng để cơ thể sử dụng và thải năng lượng đúng cách. Ví dụ, người tỳ hư nên ưu tiên thức ăn ấm dễ tiêu và ổn định nhịp ăn. Người có khuynh hướng ứ huyết nên tập aerobic nhẹ để cải thiện lưu thông máu. Bản thân tôi ban đầu nghĩ nhịn ăn và tập thể dục là đáp án, nhưng sau một thời gian sai lầm, tôi nhận ra nếu không xét đến thể trạng thì không thể tránh yo-yo. Kiểm tra cơ thể trước khi ăn kiêng và tiếp cận phù hợp là cách phòng ngừa yo-yo chắc chắn nhất.