Giám định y khoa최연승대표원장
Sau khi ăn kiêng tôi luôn bị hiệu ứng yo-yo (tăng cân trở lại), có cách nào phòng tránh không?
Phòng tránh hiệu ứng yo-yo cốt lõi là biết rõ thể tạng của bạn. 1) Xác định thể tạng (tỳ hư, đàm ẩm...), 2) Thay vì nhịn ăn quá mức, hãy ăn uống bổ tỳ (bổ lá lách). 3) Kết hợp đều aerobic và rèn luyện sức mạnh, 4) Đừng quên quản lý giấc ngủ và căng thẳng. 5) Dùng thuốc Bắc hoặc châm cứu để cải thiện thể tạng từ từ cũng là cách.
Bạn buồn vì hiệu ứng yo-yo phải không? Tôi cũng từng trải qua nhiều lần trước khi trở thành thầy thuốc Đông y nên rất hiểu. Cơ thể có tính chất phản ứng với chế độ ăn kiêng rồi lại muốn quay về trạng thái cũ. Y học cổ truyền Hàn Quốc nhìn nhận điều này qua khái niệm 'thể tạng' (체질).
1) Hiểu về thể tạng: Tùy theo thể tạng mà khả năng tiêu hóa, tốc độ trao đổi chất và phản ứng với căng thẳng khác nhau. Ví dụ, người thể tạng tỳ hư (tỳ hư – chức năng lá lách yếu) không hấp thụ thức ăn tốt. Nếu họ ăn kiêng quá ít calo, cơ bắp giảm, trao đổi chất càng thấp, dễ bị yo-yo. Ngược lại, người thể tạng đàm ẩm (đàm ẩm – nước và chất cặn bã khó đào thải) dễ bị phù. Chẩn đoán thể tạng có thể thực hiện qua mạch chẩn, xem lưỡi, hỏi bệnh của thầy thuốc Đông y.
2) Điều chỉnh ăn uống: Giảm calo đột ngột là cấm kỵ. Tập trung vào thực phẩm bổ tỳ (củ mài, ngó sen, bí đỏ, các loại đậu), hạn chế đồ uống lạnh và đồ nhiều dầu mỡ. Thay vì nghĩ 'ăn ít là được', hãy đặt trọng tâm vào 'ăn sao cho dễ tiêu hóa'.
3) Kết hợp vận động: Chỉ tập aerobic thì khí huyết lưu thông tốt nhưng sức cơ không duy trì được. Cần tập thêm sức mạnh để giữ trao đổi chất cơ bản. Tuy nhiên, đột ngột tập cường độ cao có thể làm tỳ hư nặng thêm, nên điều chỉnh theo sức khỏe bản thân.
4) Ngủ và căng thẳng: Mất ngủ làm can khí uất kết, chức năng tỳ giảm. Căng thẳng tích tụ làm rối loạn hormone kiểm soát cảm giác thèm ăn, dẫn đến ăn vô độ. Hãy đặt mục tiêu ngủ đủ 7 tiếng mỗi ngày, giải tỏa căng thẳng bằng đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập thở.
5) Quản lý bằng Đông y: Để cải thiện thể tạng, có thể dùng thuốc Bắc (ví dụ Bổ trung ích khí thang cho thể tỳ hư) hoặc kết hợp châm cứu, cứu (ngải cứu) để phòng ngừa yo-yo. Nếu nguyên nhân là huyết ứ hay đàm ẩm, sẽ có phương thuốc riêng. Tùy tình trạng mỗi người mà cách tiếp cận khác nhau, nên tôi khuyên bạn hãy đến khám để được tư vấn cụ thể.
Giảm cân theo Đông y không nhằm giảm cân nhanh trong thời gian ngắn mà mục tiêu là thay đổi thể tạng để tạo dáng người không bị yo-yo. Nếu có thắc mắc gì, bạn cứ thoải mái hỏi nhé.