Giám định y khoa최연승대표원장
Cứ bị căng thẳng, stress là tôi lại ăn vô độ không kiểm soát được. Xin hỏi tôi nên làm gì đây ạ?
1. Khi cơn thèm ăn ập đến, hãy nhận biết: "Đây là Can uất (肝鬱)." Stress làm khí Can tắc nghẽn, từ đó rối loạn điều tiết thèm ăn.
2. Chuẩn bị đồ ăn nhẹ phù hợp thể chất: Thiếu Âm nhân nên uống trà ấm; Thái Âm nhân nên dùng que rau củ giòn để nhai lâu, rất nhẹ bụng.
3. Nhất định ăn sáng đầy đủ để ngăn Tỳ hư (脾虛). Sau khi ăn vô độ mà bụng trướng, tăng cân là do chức năng Tỳ suy yếu.
4. Thay vì ăn, hãy chuyển sang hoạt động dùng tay như đan len, bóng chống stress để giải Can uất, cơn thèm sẽ giảm dần.
Tôi cũng từng đứng trước tủ lạnh rất lâu mỗi khi căng thẳng. Sau này, khi trở thành bác sĩ Đông y và tự mày mò qua nhiều thử sai, tôi nhận ra rằng cố nhịn ăn vô độ thì càng dễ bùng nổ hơn. Thực chất, stress làm tắc nghẽn khí của Can, tạo thành trạng thái Can uất (肝鬱), từ đó làm rối loạn trung tâm điều tiết thèm ăn. Vì vậy, tôi thường khuyên bệnh nhân áp dụng bốn bước sau.
1. Nhận diện cơn thèm ăn: Hãy tự nhủ "A, Can uất đang đến rồi" và gọi tên nó. Khi đó, bạn sẽ lùi lại một bước khỏi cuộc chiến chống lại bản năng. Lúc này, hít thở sâu ba lần sẽ giúp khí Can được thông suốt phần nào.
2. Chiến lược ăn nhẹ theo thể chất: Tùy thể chất mà kiểu ăn vô độ khác nhau. Thiếu Âm nhân thường lực tiêu hóa kém, sau ăn nhiều dễ trướng bụng nặng, nên trà gừng, trà táo đỏ ấm áp sẽ giúp ổn định. Thái Âm nhân có nhu cầu nhai nhiều, vì vậy que cà rốt, dưa chuột giòn là lựa chọn nhẹ nhàng. Thiếu Dương nhân hay tìm đồ cay, nên khi stress hãy thay bằng trà bạc hà hay trà mạch nha.
3. Xây dựng nhịp ăn uống: Điều quan trọng nhất là ăn sáng đầy đủ. Bỏ ăn sáng sẽ sinh Tỳ hư (脾虛), khiến khả năng ăn vô độ vào trưa, tối tăng vọt. Theo Đông y, Tỳ là tạng phủ chuyển hóa thức ăn thành năng lượng; khi Tỳ suy, điều tiết đường huyết bất ổn, dễ béo phì và rebound. Ăn uống điều độ là bước đầu ngăn Tỳ hư.
4. Tìm hành vi thay thế: Có nghiên cứu cho thấy cơn thèm ăn thường giảm sau khoảng 15 phút. Hãy lấp đầy khoảng thời gian đó bằng hoạt động khác; tôi khuyên chọn việc dùng tay như đan len hoặc bóng chống stress. Làm vậy, Can uất sẽ giải tỏa qua đôi tay, khiến cơn thèm ăn lắng xuống. Dù không phải liệu pháp Đông y truyền thống, những thói quen nhỏ này tích lũy sẽ là điểm khởi đầu thay đổi thể chất.
Bạn hãy thử áp dụng từng cách này. Nếu vẫn còn ăn vô độ thường xuyên, nên đến khám để kiểm tra thể chất và mức độ Tỳ hư. Tôi không khuyên bạn phải nhịn một cách gượng ép, nên đừng áp lực nhé.