Giám định y khoa최연승대표원장
Người có thói quen dậy sớm (hiệu ứng chim sớm) có lợi thế hơn trong việc giảm cân so với người thường thức khuya không?
Về mặt nhịp sinh học, người dậy sớm có lợi thế hơn vì dễ dàng duy trì chế độ ăn uống và giấc ngủ điều độ, giúp điều tiết hormone hiệu quả. Tuy nhiên, việc cố ép mình dậy sớm dẫn đến thiếu ngủ sẽ gây rối loạn hormone kiểm soát cơn đói, dẫn đến tình trạng 'đói giả'. Điều quan trọng nhất là duy trì chế độ ăn uống không gây áp lực, phù hợp với đồng hồ sinh học tự nhiên của mỗi người.
Thực tế, tôi cũng từng có thời gian thường xuyên thức khuya để học tập và làm việc. Khi đó, tôi cố gắng cắt giảm giấc ngủ nhưng kết quả là cơ thể mệt mỏi và thậm chí lại tăng cân. Theo góc nhìn của Đông y (Hàn y), việc thiếu ngủ gây cản trở sự lưu thông của khí huyết (氣血), khiến cơ thể tích tụ 'đàm ẩm' (痰飮) – tức là tình trạng ứ đọng chất lỏng bất thường, tạo thành độc tố và mỡ thừa trong cơ thể.
Lối sống dậy sớm có ưu điểm rõ rệt là giúp cơ thể tiếp nhận ánh nắng mặt trời để tiết ra serotonin và dễ dàng duy trì thời gian nhịn ăn định kỳ. Ngược lại, người thức khuya thường dễ bị cám dỗ bởi các bữa ăn đêm và dễ bị suy giảm chức năng chuyển hóa.
Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên 'cưỡng ép' mình phải trở thành người dậy sớm. Nếu thể chất vốn là kiểu người đêm mà cố ép dậy sớm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái 'Tỳ hư' (脾虛 - suy giảm chức năng lá lách), dẫn đến tiêu hóa kém, thiếu năng lượng và làm mất đi động lực giảm cân. Đặc biệt, nếu cơ thể đang có nhiều 'ứ huyết' (瘀血 - máu lưu thông kém), việc thức dậy quá sớm một cách gắng gượng sẽ khiến cơ thể cảm thấy nặng nề và sưng phù hơn.
Chốt lại, mấu chốt nằm ở việc tìm ra 'nhịp điệu của chính mình'. Dù là kiểu người dậy sớm hay thức khuya, việc duy trì một chu kỳ ngủ và ăn uống nhất quán để cơ thể đạt trạng thái ổn định chính là chìa khóa của việc kiểm soát cân nặng. Bạn nên xem xét trạng thái cơ thể hiện tại để tìm ra nhịp sinh học phù hợp nhất với mình.