Q. Sau khi giảm cân, cân nặng của tôi lại tăng trở lại. Có cách nào riêng để ngăn ngừa hiện tượng yo-yo không?

Hiện tượng yo-yo không đơn thuần là tăng cân trở lại, mà là quá trình cơ thể tự điều chỉnh để duy trì trạng thái cân bằng sinh lý (恒常性). Theo Y học cổ truyền Hàn Quốc, điều này được lý giải qua khái niệm Tỳ hư (脾虛). Tỳ là tạng phủ đảm nhiệm tiêu hóa thức ăn và điều tiết chuyển hóa thủy dịch; khi giảm cân quá mức làm suy yếu chức năng tỳ, cơ thể dễ hình thành Đàm ẩm (痰飮) và Ứ huyết (瘀血). Đàm ẩm là trạng thái tích tụ nước thừa và chất cặn bã không cần thiết, còn Ứ huyết là trạng thái tuần hoàn máu không thông suốt. Cả hai đều cản trở trao đổi chất, từ đó thúc đẩy hiện tượng yo-yo. Có thể chia thành hai trường hợp chính. Thứ nhất, nếu yo-yo xuất hiện sau khi ngừng dùng thuốc ức chế thèm ăn (như Wegovy, Saxenda...), thường là do Tỳ hư kèm theo hao tổn Khí. Lúc này cần áp dụng phương pháp Bổ tỳ ích khí (補脾益氣) để phục hồi chức năng tỳ vị và bồi bổ khí lực. Thứ hai, nếu yo-yo xảy ra sau khi giảm cân chủ yếu bằng tập luyện, nguyên nhân chủ yếu thường là Khí huyết bất túc (氣血不足). Lúc này cơ bắp giảm, cơ thể mệt mỏi kiệt sức, cần dùng phương pháp Bổ khí dưỡng huyết (補氣養血) để lưu thông khí huyết, đồng thời tăng cường chức năng tỳ. Dù là trường hợp nào, điều quan trọng là tránh thay đổi đột ngột, điều chỉnh từ từ phù hợp với thể chất. Điều trị bằng thuốc Đông y tập trung cải thiện tình trạng Tỳ hư hoặc Khí huyết hư, nhưng mức độ kèm theo Đàm ẩm hay Ứ huyết ở mỗi người khác nhau, nên bác sĩ cần chẩn mạch (bắt mạch) để xác định tình trạng trước khi kê đơn. Ví dụ có thể dùng phương pháp biến hóa từ Bổ tỳ thang (補脾湯) hoặc Bổ trung ích khí thang (補中益氣湯), nhưng nhất định phải được điều chỉnh theo từng cá nhân. Việc cải thiện thói quen sinh hoạt tuy quan trọng, nhưng ưu tiên hàng đầu vẫn là phục hồi chức năng trao đổi chất ở mức độ căn nguyên.