Q. Tôi giảm cân mãi nhưng cứ bị tăng cân trở lại (hiệu ứng yo-yo), có cách nào ngăn ngừa không ạ?

Khi tiếp xúc với người hay bị hiệu ứng yo-yo, tôi thường thấy mô hình Tỳ hư (脾虛). Tỳ đảm nhiệm tiêu hóa và điều tiết thủy dịch; nếu cắt giảm ăn uống đột ngột hoặc ăn không đều, chức năng Tỳ suy yếu, cơ thể tích trữ năng lượng khiến dễ tăng cân trở lại và phù thũng. Thêm căng thẳng, thiếu ngủ thì Can khí uất kết (肝氣鬱結) khiến chuyển hóa càng giảm. Trước khi làm bác sĩ Y học cổ truyền, tôi cũng từng nhịn ăn giảm cân và trải qua yo-yo nhiều lần nên rất thấu hiểu. Tôi đề xuất trình tự sau: 1. Phân biệt thể chất: Xác định qua Tứ tượng thể chất (Sasang) hoặc biện chứng Y học cổ truyền (hư thực, hàn nhiệt). Ví dụ, Thiếu âm nhân (少陰人) dễ bị Tỳ hư; Thái âm nhân (太陰人) dễ bị Đàm ẩm (痰飮) tích tụ. Mỗi thể cần cách tiếp cận riêng. 2. Thói quen ăn uống phục hồi chức năng Tỳ: Ưu tiên đồ ấm, dễ tiêu (cháo, canh, rau hấp), ăn đều đặn. Đồ lạnh, thực phẩm chế biến sẵn và ăn nhiều trái cây làm Tỳ thêm suy. Ăn 3 bữa vừa phải tốt hơn chia nhỏ ăn nhiều lần. 3. Thuốc Y học cổ truyền: Nếu có Tỳ hư hoặc Đàm ẩm, có thể cân nhắc Bổ trung ích khí thang (補中益氣湯), Nhị trần thang (二陳湯). Tùy thể chất nên cần thăm khám, kê đơn cá thể hóa. 4. Vận động lấy lưu thông Khí làm trung tâm: Đi bộ, yoga nhẹ giúp Khí hành thông mà không hao tổn. Tập quá sức, đổ mồ hôi quá nhiều lại khiến Tỳ kiệt sức. 5. Quản lý căng thẳng: Can khí ứ trệ sẽ khắc chế Tỳ. Thiền, sở thích, ngủ đủ giấc giúp giải uất Can khí, hỗ trợ điều hòa trọng lượng. Thực hiện đủ bước, cơ thể sẽ tự chuyển hướng điều chỉnh cân nặng. Tôi không cam đoan giảm bao nhiêu kg, nhưng cùng nhau cải thiện thể chất để giảm cân bền vững, không còn lo yo-yo nữa.