Q. Nghe nói nguyên nhân béo phì khác nhau theo từng thể chất, vậy dựa trên tiêu chí nào để phân tích vậy?

Đầu tiên, phân biệt thể chất dựa trên Tứ tượng thể chất (sasang chejil) làm khung lớn. Ví dụ, người Thái âm thường chuyển hóa chậm, nguyên nhân chính là tỳ hư (tỳ yếu); người Thiếu dương nhiều nhiệt, dễ gặp vấn đề kiểm soát thèm ăn hoặc đàm ẩm (tích tụ dịch thừa). Trong biện chứng y học cổ truyền, tỳ hư là tình trạng tiêu hóa – hấp thu kém khiến dinh dưỡng tích thành mỡ; đàm ẩm gây phù do cặn bã không lưu thông; ứ huyết làm tắc nghẽn tuần hoàn, kèm béo bụng và đau. Tiếp theo, đánh giá trạng thái tiêu hóa – chuyển hóa: thèm ăn nhiều không, ăn xong có đầy bụng không, táo bón hay tiêu chảy. Nếu ăn ít mà vẫn tăng cân, nghi tỳ hư hoặc thận hư; nếu ăn nhiều rồi hối hận, có thể liên quan can uất. Chứng lạnh tay chân cho thấy chuyển hóa suy giảm. Thói quen sinh hoạt: ăn uống không điều độ, ăn đêm làm rối loạn nhịp tỳ vị, khiến tỳ hư nặng; ít vận động sinh đàm ẩm, ứ huyết; stress gây can uất, ảnh hưởng hormone thèm ăn; thiếu ngủ tác động leptin và ghrelin. Hình thể – triệu chứng: béo phần trên (bụng) thường do đàm ẩm hoặc tỳ hư; béo phần dưới (đùi, mông) liên quan thận hư và chứng lạnh. Phù nhiều gợi đàm ẩm hoặc thủy thấp; mệt mỏi kèm theo là khí hư. Tổng hợp tất cả để xác định 'bệnh cơ chính của béo phì ở người này là gì'. Trong thực tế, quá trình này còn được bổ sung bằng mạch chẩn và phúc chẩn tại phòng khám để phân tích chi tiết hơn.