Q. Nghe nói nguyên nhân béo phì khác nhau theo từng thể chất, vậy dựa vào tiêu chí nào để phân tích?

Phân tích nguyên nhân béo phì theo thể chất dựa trên bốn trục chính. Thứ nhất, chức năng tiêu hóa: nếu sau ăn thấy đầy bụng kéo dài, táo bón và tiêu chảy xen kẽ, thường là do Tỳ hư – tỳ không hấp thu tốt, năng lượng tích thành mỡ. Bản thân tôi lúc đầu không hiểu điều này, cứ nhịn ăn để giảm cân nhưng chỉ tổ đau dạ dày và bị yo-yo. Thứ hai, nhiệt độ cơ thể: tay chân lạnh, bụng dưới mát rờn gợi ý Thận hư hoặc Dương hư – 'ngọn lửa' chuyển hóa yếu, mỡ khó đốt, kèm phù nề. Thứ ba, rối loạn chuyển hóa nước: sáng ngủ dậy mặt phù, cơ thể nặng nề, có đờm – nguyên nhân do Đàm ẩm hoặc Thấp đàm; chỉ điều chỉnh ăn uống không đủ, cần thuốc Bắc trừ thấp mới giúp chuyển hóa mỡ. Thứ tư, phản ứng với stress: khi căng thẳng hay tức giận, ăn uống bộc phát hoặc buồn nôn nhưng vẫn muốn ăn – đó là Can uất thúc đẩy béo phì, đặc biệt liên quan mỡ bụng do rối loạn hormone stress. Bốn tiêu chí này được kiểm chứng qua mạch chẩn, thiệt chẩn và hỏi bệnh, đồng thời cân nhắc yếu tố thể chất Tứ Tượng như Thái Dương nhân, Thiếu Âm nhân để có bức tranh tổng thể. Điều quan trọng là không phải 'một thể chất duy nhất', mà xem cơ thể đang nghiêng về hướng nào. Ví dụ, nếu Tỳ hư là chính thì bổ tỳ, nếu có Đàm ẩm thì thêm thuốc trừ đàm – cá thể hóa từng trường hợp.