Q. Tôi nghe nói nguyên nhân béo phì khác nhau tùy theo thể tạng, không biết dựa vào tiêu chí nào để phân tích vậy?

Đúng vậy, nguyên nhân béo phì khác nhau ở mỗi người. Trong Y học cổ truyền, dù cùng tăng cân nhưng việc phân tích dựa trên nguyên nhân và triệu chứng đi kèm. Thoạt đầu khái niệm 'thể tạng' có vẻ mơ hồ, nhưng khi khám thực tế, các bác sĩ sẽ nhận ra những dạng thức rõ ràng. Thứ nhất, cảm giác thèm ăn và tình trạng tiêu hóa. Nếu ăn nhiều, khó tiêu, hay đầy bụng, có đờm dãi thì nghi ngờ đàm ẩm – đây là dạng chất cặn bã tích tụ trong cơ thể, thường liên quan đến béo bụng. Thứ hai, hình thể và cảm giác nóng lạnh. Người béo phần dưới, tay chân lạnh, sợ lạnh nhiều thường thuộc chứng khí hư hoặc dương hư – cơ thể thiếu năng lượng và hơi ấm, khiến chuyển hóa chậm lại. Thứ ba, phản ứng với căng thẳng và các triệu chứng như chứng uất hỏa (hwabyung) – tức ngực, mặt đỏ, đau bụng kinh dữ dội. Đây là dấu hiệu của can uất và ứ huyết, do stress làm tắc nghẽn khí huyết, dẫn đến béo phì. Thứ tư, mức độ mệt mỏi và uể oải. Nếu hay buồn ngủ sau khi ăn, phân lỏng, dễ mệt thì nghĩ đến tỳ hư – chức năng tỳ (lá lách) suy yếu, không xử lý tốt nước và dinh dưỡng, gây tích mỡ. Kết hợp các tiêu chí này có thể phỏng đoán yếu tố chính gây béo phì cho từng người. Tất nhiên không ai chỉ thuộc một dạng thuần túy, thường có sự pha trộn, nhưng việc định hướng vẫn rất hữu ích để điều trị.