Trong quá trình thăm khám lâm sàng, tôi gặp rất nhiều sản phụ ngỡ ngàng khi cân nặng không tự giảm đi như kỳ vọng sau sinh. Thực tế, tăng cân khi mang thai không chỉ là vấn đề dư thừa calo. Về mặt sinh học, cơ thể chuyển sang chế độ dự trữ năng lượng để bảo vệ thai nhi; lượng tế bào mỡ và sự tích tụ nước này vẫn tồn tại sau sinh, gây cản trở quá trình trao đổi chất. Có thể hiểu là 'động cơ' (mức chuyển hóa) đã bị thu nhỏ nhưng 'hành lý' (cân nặng) lại quá nặng. Trong Đông y, hiện tượng này được giải thích thông qua khái niệm 'Đàm ẩm' (痰飮) và 'Ứ huyết' (瘀血). Đàm ẩm là sự tích tụ chất lỏng và chất cặn bã không cần thiết, còn Ứ huyết là trạng thái máu không lưu thông tốt, bị ngưng tụ. Sau quá trình mang thai và sinh nở, khi khí huyết tuần hoàn bị tắc nghẽn, những chất cặn bã này giống như một lớp keo dính chặt vào cơ thể, làm đình trệ quá trình chuyển hóa. Hơn nữa, tình trạng 'Tỳ hư' (脾虛) sau sinh — tức là cơ quan tiêu hóa và hấp thụ bị suy yếu — càng làm mọi chuyện khó khăn hơn. Khi chính khí suy giảm, cơ thể có xu hướng 'bám chặt' lấy chất béo để tự bảo vệ. Vì vậy, nếu bạn quá nóng lòng mà nhịn ăn cực đoan, tình trạng Tỳ hư sẽ càng trầm trọng, khiến chuyển hóa giảm sâu hơn. Điều quan trọng lúc này là cần kiểm tra xem sự tuần hoàn trong cơ thể đang bị tắc nghẽn ở đâu để có phương pháp điều trị phù hợp.